Tag Archives: ύψος

Τέσσερις δημοφιλείς διατροφικοί μύθοι για παιδιά

το παιδί να φάει όλο του το φαγητό
Image credit : chad glenn
Σύμφωνα με το πρόγραμμα Ε.Υ.ΖΗ.Ν.*

Υπάρχουν μύθοι που συνδέονται με τη διατροφή και τη σωματική ανάπτυξη των παιδιών, οι οποίοι είναι τόσο διαδεδομένοι, ώστε η εγκυρότητά τους θεωρείται αυτονόητη από πολλούς γονείς. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής, που γιορτάζεται στις 16 Οκτωβρίου, το πρόγραμμα ΕΥΖΗΝ καταρρίπτει τέσσερις πολύ γνωστούς τέτοιους μύθους:

Το βάρος θα το πάρει σε ύψος
Είναι συχνή παρανόηση των γονιών πως ένα παιδί με αυξημένο βάρος δεν αποτελεί κάτι το ανησυχητικό, καθώς λόγω της γοργής σωματικής ανάπτυξης που συμβαίνει κατά την παιδική ηλικία, τα επιπρόσθετα κιλά θα μετατραπούν σε ύψος. Εξαιτίας αυτού του σκεπτικού, συχνά, πολλοί γονείς, παρόλο που μπορεί να αναγνωρίζουν ότι το βάρος του παιδιού τους είναι αυξημένο, το θεωρούν υγιές και το συνδέουν με καλή σωματική ανάπτυξη.

Παρόλα αυτά, κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Αντίθετα, έχει βρεθεί πως τα υπέρβαρα παιδιά έχουν αυξημένες πιθανότητες να γίνουν υπέρβαροι ενήλικες οπότε και να έχουν, μελλοντικά, υψηλότερο κίνδυνο για την εμφάνιση διαταραχών σχετιζόμενων με το αυξημένο σωματικό βάρος.

Αξίζει να σημειωθεί, πως όσο πιο έγκαιρα αναγνωριστεί το υπερβάλλον βάρος ενός παιδιού, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες επιτυχημένης παρέμβασης για την αντιμετώπιση του.

Όλα τα υπέρβαρα παιδιά αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο για την επίτευξη ενός υγιούς βάρους
Πολλοί γονείς θεωρούν ότι τα παιδιά που είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα πρέπει να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, είτε αυτό σημαίνει να χάσουν βάρος είτε να μην χάσουν, διότι δεν ενδείκνυται στο στάδιο της ανάπτυξης, καθώς αυτό μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία τους. Θα πρέπει να επισημανθεί πως η αξιολόγηση και η παρέμβαση τον έλεγχο του βάρους σε ένα υπέρβαρο/παχύσαρκο παιδί εξαρτάται τόσο από το βαθμό του υπερβάλλοντος βάρους όσο και από την ηλικία του.

Σε γενικές γραμμές ισχύει πως όσο περισσότερο είναι το υπερβάλλον βάρος ενός παιδιού τόσο περισσότερο ενδείκνυται η μείωση του βάρους (σε σχέση με τη διατήρησή του) και όσο μεγαλύτερη η ηλικία του τόσο ταχύτερος μπορεί να είναι ο ρυθμός απώλειας. Αντίθετα, σε ένα μικρότερης ηλικίας παιδί με μικρό βαθμό υπερβάλλοντος βάρους συστήνεται η διατήρηση ή η αναχαίτιση της αύξησης του βάρους του, ώστε με την παράλληλη αύξηση του ύψους του να μετακινηθεί το βάρος του σταδιακά στα φυσιολογικά επίπεδα.

Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό οι γονείς να απευθύνονται σε επαγγελματίες υγείας (γιατρούς, διαιτολόγους), οι οποίοι θα αναλάβουν την αξιολόγηση του βάρους του παιδιού και την παρέμβαση περαιτέρω, εάν αυτή κριθεί απαραίτητη.

Τα αδύνατα παιδιά αρρωσταίνουν πιο εύκολα
Ο συγκεκριμένος μύθος έχει βαθιές ρίζες στην ελληνική οικογένεια. Είναι συχνή η άποψη των γονιών, και ακόμα περισσότερο των παππούδων, πως ένα παιδί που είναι αδύνατο είναι πιο ευάλωτο σε ασθένειες και πως το επιπρόσθετο βάρος προστατεύει το παιδί και αποτελεί ένδειξη υγείας.

Η διάδοση αυτού του διατροφικού μύθου μπορεί εύκολα να εξηγηθεί, καθώς κάποιες δεκαετίες πριν, κυρίως την εποχή των παγκόσμιων πολέμων αλλά και στη μεταπολεμική περίοδο, η εξασφάλιση τροφής ήταν δύσκολη και το χαμηλό σωματικό βάρος σχετιζόταν με καταστάσεις, όπως η φτώχεια και η πείνα. Όσο υψηλότερο βάρος είχε ένα παιδί, τόσο αύξαναν οι πιθανότητες επιβίωσης και ανθεκτικότητας σε ασθένειες.

Παρόλα αυτά, σήμερα κάτι τέτοιο δεν ισχύει, καθώς στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες Δυτικού τύπου κοινωνίες, η τροφή βρίσκεται σε αφθονία και επιπλέον, σε αντίθεση με εκείνη την εποχή, το αυξημένο σωματικό βάρος ενός παιδιού, που προκαλείται από την υπερκατανάλωση τροφής, είναι συχνό φαινόμενο.

Επιπρόσθετα, αξίζει να αναφερθεί πως πια το αυξημένο σωματικό βάρος ενός παιδιού είναι τελικά αυτό που σχετίζεται με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων, τόσο στην παιδική ηλικία όσο και αργότερα στην ενήλικη ζωή.

Τα παιδιά πρέπει να «αδειάζουν» το πιάτο τους, γιατί είναι στην ανάπτυξη
Οι υψηλοί ρυθμοί σωματικής ανάπτυξης που χαρακτηρίζουν την παιδική και εφηβική ηλικία συνδέονται με αυξημένες απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά. Πολλοί γονείς, στην προσπάθεια τους να εξασφαλίσουν ότι το παιδί τους θα καταναλώσει επαρκείς ποσότητες τροφής, τείνουν να το «μπουκώνουν» και να απαιτούν από αυτό να «αδειάσει» το πιάτο του. Η τακτική αυτή όμως είναι εσφαλμένη, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του βάρους του παιδιού πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα και επιπλέον εμποδίζει τη φυσιολογική ανταπόκριση του παιδιού στα αισθήματα πείνας και κορεσμού.

Αξίζει να σημειωθεί πως η επίδραση τέτοιων πρακτικών είναι πιο έντονη σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας, τα οποία στηρίζονται ολοένα και λιγότερο στο αίσθημα της πείνας και του κορεσμού για το πόσο θα φάνε. Άλλοι παράγοντες αρχίζουν και γίνονται σημαντικοί, όπως το μέγεθος της μερίδας που θα τους προσφερθεί ή και μόνο η εικόνα του φαγητού. Συνεπώς, πρακτικές που ωθούν τα παιδιά να μην σταματάνε όταν έχουν χορτάσει, αλλά να συνεχίζουν μέχρι να τελειώσει η προσφερόμενη ποσότητα, ευνοούν την κατανάλωση τροφής για λόγους άλλους, πέρα από την πείνα και τον χορτασμό.

Η ισορροπημένη διατροφή αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την καλή σωματική ανάπτυξη των παιδιών.

Για έγκυρη πληροφόρηση σχετικά με θέματα σωματικής ανάπτυξης, διατροφής και άσκησης παιδιών, οι γονείς μπορούν να πλοηγηθούν στην ιστοσελίδα του προγράμματος ΕΥΖΗΝ. Επιπλέον, στο πλαίσιο των δράσεων του, για το σχολικό έτος 2014-15,το πρόγραμμα ΕΥΖΗΝ πραγματοποιεί ενημερωτικές διαδραστικές παρουσιάσεις που απευθύνονται σε παιδιά και εφήβους, με θέματα γύρω από την υγεία, τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και την ανάπτυξη τους. Οι παρουσιάσεις πραγματοποιούνται στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και απευθύνονται σε όλα τα σχολεία της Αττικής, που συμμετέχουν κατόπιν συνεννόησης. Επιπλέον, για τα σχολεία εκτός Αττικής, προσφέρεται η δυνατότητα διεξαγωγής των παρουσιάσεων μέσω skype.

To E.Y.ZH.N. (Εθνική δράση Υγείας για τη ΖωΗ των Νέων) είναι ένα πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας που σχεδίασε και υλοποιεί το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο. Κύριος στόχος του προγράμματος είναι η διασφάλιση της υγείας των παιδιών μέσα από την υιοθέτηση ισορροπημένων συνηθειών διατροφής και σωματικής δραστηριότητας. Το Πρόγραμμα με συγκεκριμένες ενέργειες παρεμβαίνει στην καθημερινότητα της ελληνικής οικογένειας, του σχολείου και του συνόλου της κοινωνίας, παρέχοντας, μεταξύ άλλων, διαρκή συμβουλευτική ενημέρωση σε θέματα διατροφής, ανάπτυξης και σωματικής δραστηριότητας.

health.in.gr

Η αξία του οικογενειακού γεύματος

6265879733_a350e41193_o

Image credit: Tetra Pak

Η αξία των οικογενειακών γευμάτων αναδεικνύεται στην προαγωγή της ανάπτυξης (κυρίως του ύψους) και της υγείας των παιδιών, καθώς αποτελούν ασπίδα στην εμφάνιση της παιδικής παχυσαρκίας και βοηθούν τα παιδιά να υιοθετήσουν υγιεινές και ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες.

  • Στο οικογενειακό γεύμα τα παιδιά είναι λιγότερο πιθανό να καταναλώσουν ακατάλληλα τρόφιμα (πλούσια σε λιπαρά, ζάχαρη και αλάτι) και σε μεγάλες μερίδες, καθώς οι γονείς μπορούν ευκολότερα να ελέγξουν την ποιότητα, αλλά και την ποσότητα των τροφών που καταναλώνουν.  Παράλληλα αυξάνεται η πρόσληψη σε πιο υγιεινά τρόφιμα, όπως τα φρούτα και τα λαχανικά και έτσι τα παιδιά καταφέρνουν πιο εύκολα να πετύχουν τον στόχο των πέντε μερίδων καθημερινά, εφόσον βλέπουν τους γονείς με παρόμοια διατροφική συμπεριφορά, αποκτώντας έτσι ένα ζωντανό παράδειγμα προς μίμηση. Κατά συνέπεια η διατροφή τους είναι περισσότερο πλήρης σε θρεπτικά συστατικά και καλύπτουν τις ημερήσιες ανάγκες, ενώ οι πιθανότητες για εμφάνιση παχυσαρκίας και διατροφικών διαταραχών (ανορεξία, βουλιμία) ελαττώνονται αισθητά. Στο ίδιο συμπέρασμα κατάληξε και η πρόσφατη μελέτη της επιστημονικής ομάδας της ‘Διατροφής του Παιδιού’.
  • Τα παιδιά που τρώνε μοναχικά  δεν κατανοούν ότι το φαγητό είναι μια ευχάριστη, χαρούμενη και εποικοδομητική διαδικασία, κατά την οποία οι άνθρωποι συνομιλούν, επικοινωνούν, δοκιμάζουν όλοι μαζί νέες γεύσεις και τροφές, μοιράζονται τα νέα από την καθημερινότητα τους και χαλαρώνουν ανταλλάσοντας απόψεις για το φαγητό (πώς είναι μαγειρεμένο, τι προτιμούν και τι όχι, ιδέες για γευστικούς πειραματισμούς).  Η επικοινωνία στο οικογενειακό τραπέζι βοηθάει τα παιδιά να βελτιώνουν το λεξιλόγιο, το γλωσσικό πλούτο και την ικανότητα για διάλογο, ενώ παράλληλα συμβάλλει στο να βιώνουν την αίσθηση της ασφάλειας και της σταθερότητας. Η καθημερινή συνάθροιση γύρω από το τραπέζι είναι ωφέλιμη για τη σωστή διατροφική συμπεριφορά και την καλύτερη υγεία, αλλά και για τους συναισθηματικούς δεσμούς και την ψυχική ισορροπία όλης της οικογένειας.
  • Επιπρόσθετα, το φαγητό μπροστά στην τηλεόραση ή σε οθόνη υπολογιστή δεν βοηθά τα παιδιά να αναγνωρίσουν το αίσθημα της πείνας ή να προσέχουν τι και πόσο τρώνε.  Στην πραγματικότητα, δεν γίνεται αισθητή η αίσθηση του κορεσμού και είναι πολύ πιθανό να κάνουν λανθασμένες διατροφικές επιλογές, αφού κανένας δεν τους προσέχει.
  • Εκτός των άλλων το οικογενειακό γεύμα έχει συνδεθεί με καλύτερη επίδοση των παιδιών στο σχολείο και κοινωνική προσαρμογή, με αύξηση της αυτοεκτίμησης τους, βελτίωση της ψυχολογικής τους κατάστασης (άγχος, κατάθλιψη) και αποφυγή των ‘κακών’ συνηθειών (κάπνισμα, ποτό).
  • Ο πλέον ενδεδειγμένος, τρόπος για να ενθαρρύνετε το παιδί σας να τρώει υγιεινά είναι να εφαρμόζετε εσείς οι ίδιοι τις αρχές της ισορροπημένης διατροφής με κύρος και συνέπεια, καθώς τα παιδιά μιμούνται αυτά που βλέπουν καθημερινά από τους γονείς στο οικογενειακό τραπέζι. Παρόλα αυτά στην πρόσφατη μελέτη της επιστημονικής ομάδας της ‘Διατροφής του Παιδιού’ φάνηκε ότι μόνο το 25% των παιδιών τρώει πρωινό μαζί με την οικογένεια. Αντίστοιχα, μόνο το 57% των παιδιών τρώει μεσημεριανό και τέλος μόνο το 47% τρώει βραδινό με την οικογένεια. Για αυτό και η συχνότητα των οικογενειακών γευμάτων πρέπει να αυξηθεί καθώς τα πιο σωστά μηνύματα στέλνονται μέσω πράξεων!

Για οικογενειακά και ισορροπημένα γεύματα:

  • Προγραμματίστε το εβδομαδιαίο διαιτολόγιο της οικογένειας, έτσι ώστε να περιλαμβάνει μία ποικιλία τροφών, προκειμένου τα παιδιά να εξοικειώνονται με διαφορετικές γεύσεις.
  • Τα λαχανικά συνιστάται να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος κάθε γεύματος, τα φρούτα να καταναλώνονται καθημερινά  ως σνακ.
  • Προσπαθήστε να καταναλώνετε όλη η οικογένεια μαζί τουλάχιστον ένα γεύμα της ημέρας. Προσπαθήστε να τρώτε πρωινό όλοι μαζί και τα σαββατοκύριακα το γεύμα να έχει μεγαλύτερη χρονική διάρκεια.  Ας μην ξεχνάτε ότι συχνότερη κατανάλωση πρωινού σημαίνει καλύτερη ποιότητα διατροφικών συνηθειών αν και στην μελέτη της επιστημονικής ομάδας της ‘Διατροφής του Παιδιού’ φάνηκε ότι μόνο το 64,5% των παιδιών τρώει πρωινό καθημερινά.

Παναγιώτης Βαραγιάννης – M.Med.Sc. Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος