Tag Archives: συναισθήματα

Πώς θα μάθετε το παιδί σας να μην λέει ψέματα

2484447098_37b9c7b593_z

Image credit : Chris_Parfitt

  • Αναλογιστείτε πως μπορείτε να καταλάβετε αν το παιδί λέει ψέματα. Όσο μικρότερο είναι, τόσο πιο εύκολα θα το διαπιστώσετε, καθώς τα μικρά παιδιά έχουν λιγότερη εμπειρία στο να προσαρμόζουν τη γλώσσα σώματος που χρησιμοποιούν. Όσο όμως ωριμάζουν, τόσο καλύτερα μπορούν να κρυφτούν. Κοιτάξτε τα μάτια του (αποφεύγει τη βλεμματική επαφή;), τον τόνο της φωνής (ελαφρό τρεμούλιασμα, ψεύτικη σιγουριά;) Μην σπαταλήσετε όμως πολλή ενέργεια. Κανένας γονιός δε γίνεται ποτέ πολύ καλός σε αυτή τη δεξιότητα, και τα παιδιά δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται μονίμως ως ύποπτοι.
  • Λειτουργήστε προληπτικά. Αφηγηθείτε στο παιδί πραγματικές ιστορίες με ψέματα που συναντάτε στη δουλειά ή αλλού και μιλήστε στο παιδί για τα συναισθήματα που σας γεννούν. Μπορείτε ακόμα να μιλήσετε για ψέματα που εσείς έχετε πει και τα μετανιώσατε, καθώς και για τις συνέπειες που υποστήκατε.
  • Αναγνωρίστε τα ψέματα που αποτελούν συγκαλυμμένες ευχές και απαντήστε σε αυτές. «Θα ήθελες να πας ταξίδι στην Αγγλία, ίσως κάποια μέρα να γίνει και αυτό».
  • Αν πιάσετε το παιδί να λέει κάποιο σημαντικό ψέμα, πάρτε το κάπου ήσυχα, ζητήστε του να σας ακούσει προσεκτικά, και εκθέστε όλα όσα ξέρετε για το συμβάν. Μην το «στριμώχνετε στη γωνία» και μην το ανακρίνετε. Απλώς θα ζαρώσει και θα πει περισσότερα ψέματα για να προστατευτεί από την απογοήτευση και το θυμό σας. Επιτρέψτε του να αναστατωθεί, και στη συνέχεια μιλήστε του για την απώλεια της εμπιστοσύνης σαν την ουσιαστική συνέπεια της συμπεριφοράς του. Κατόπιν σκεφτείτε μαζί πως μπορείτε να διορθώσετε τη ζημιά. Αν παραμένει σιωπηλό, ξαναπροσπαθήστε αργότερα. Μη βάλετε τις φωνές, μην υποβιβάζετε και μην εξευτελίζετε το παιδί. Έτσι το πρόβλημα γίνεστε εσείς, αντί για το ψέμα.
  • Τονίστε, πολύ ξεκάθαρα, ότι δεν θέλετε να λέει ψέματα και πως προτιμάτε την ειλικρίνεια, ακόμα και αν η αλήθεια είναι δυσάρεστη ή σας πονάει.
  • Δείξτε αγάπη – να γνωρίζει το παιδί με σιγουριά ότι το αγαπάτε ακόμα και αν δεν τα πηγαίνει καλά στο σχολείο ή στα αθλήματα.
  • Βεβαιωθείτε ότι οι αντιδράσεις σας δεν είναι υπερβολικά αυστηρές – ο φόβος της τιμωρίας, ιδίως της σωματικής, μπορεί να μετατρέψει ένα παιδί σε συστηματικό ψεύτη.
  • Ακούστε την ιστορία από την πλευρά του παιδιού σας.
  • Σκεφτείτε καλύτερους τρόπους με τους οποίους μπορεί το παιδί να κερδίσει την προσοχή σας, αν η κακή του συμπεριφορά ή τα ψέματά του μοιάζουν σα μία προσπάθεια να κάνει κάτι τέτοιο.

Όρια και υπευθυνότητα στα παιδιά

116412597_2aff1015c9_z

Image credit : rolands.lakis

Η οριοθέτηση των παιδιών

Η επιβολή ορίων αποτελεί μέρος της καθημερινότητας κάθε γονιού. Οι προηγούμενες γενιές ταύτιζαν την οριοθέτηση με την τιμωρία, σήμερα όμως μιλάμε περισσότερο για καθοδήγηση, ή για έναν τρόπο να διδάξουμε τα παιδιά μας πώς να τα βγάζουν πέρα στον κόσμο.

Μέσα από την οριοθέτηση, ένας γονιός δεν υποδεικνύει απλώς στο παιδί του τι πρέπει να πει ή τι πρέπει να κάνει, αλλά και το βοηθά να διαχειριστεί τις παρορμήσεις και τα άγχη του. Τα όρια που επιβάλλει ο γονέας εσωτερικεύονται και βοηθούν τα παιδιά να νιώθουν ασφαλή.

Οι αταξίες, οι σκανταλιές και η παραβίαση κανόνων αποτελούν φυσικό και αναπόφευκτο κομμάτι της ανάπτυξης. Τα παιδιά είναι περιπετειώδη, έχουν έντονες παρορμήσεις και μία ισχυρή ανάγκη για ανεξαρτησία. Η πρόκληση για τους γονείς είναι να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τα αναπτυξιακά αυτά ζητήματα με ένα θετικό και εποικοδομητικό τρόπο.

Τα όρια

Τα όρια είναι ουσιαστικά οι προσδοκίες που έχουν οι γονείς από τα παιδιά τους. Είναι κατευθυντήριες γραμμές ή κανόνες, που δίνουν στα παιδιά το μήνυμα: «Νοιάζομαι για σένα. Θέλω να είσαι ασφαλής, να συμπεριφέρεσαι υπεύθυνα και να ενδιαφέρεσαι για τα συναισθήματα των άλλων, για να μάθεις έτσι να χτίζεις καλές σχέσεις.

4 είδη ορίων

·          Αυτά που προλαμβάνουν σωματικές βλάβες

·          Αυτά που προστατεύουν υλικά αντικείμενα

·          Αυτά που αποτρέπουν συναισθηματικά πλήγματα

·          Αυτά που διδάσκουν το σεβασμό στους άλλους

Κάποιες γενικές κατευθύνσεις για την οριοθέτηση των παιδιών

  • Οι κανόνες και τα όρια αφορούν τα σημαντικά ζητήματα. Τα υπερβολικά όρια αποτελούν βάρος και ανακόπτουν την ανάπτυξη των παιδιών. Σαν γονιός, χρειάζεται να βάλετε προτεραιότητες.
  • Τα όρια πρέπει να είναι λογικά και να λαμβάνουν υπ’ όψη την ηλικία και το αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού. Αναρωτηθείτε αν μπορεί το παιδί να κάνει αυτό που του ζητάτε.
  • Τα όρια πρέπει να είναι ξεκάθαρα, θετικά διατυπωμένα και να προάγουν το να μάθει το παιδί αυτό-πειθαρχία.
  • Οι κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια. Αν δεν υπάρχει σταθερότητα στην εφαρμογή τους, το παιδί θα μπερδευτεί.
  • Καθώς το παιδί μεγαλώνει, οι κανόνες θα πρέπει να αλλάζουν και να προσαρμόζονται και να δίνονται περισσότερες ελευθερίες.
  • Τα παιδιά μπορούν να συμμετέχουν τα ίδια στη θέσπιση κανόνων. Το να ζητάμε τη γνώμη τους ενισχύει την αυτοεκτίμηση και τον αυτοέλεγχό τους.
  • Οι κανόνες δεν πρέπει να είναι αυθαίρετοι αλλά να συνοδεύονται από εξήγηση και αιτιολόγηση.

Ο γονιός θα πρέπει να περιμένει ότι το παιδί του θα ελέγξει την ικανότητά του να είναι σταθερός και συνεπής, παραβιάζοντας τους κανόνες. Τα παιδιά «τσεκάρουν» τους γονείς για να δείξουν την ανεξαρτησία τους και να δουν αν οι γονείς θα εμμείνουν σε αυτά που δηλώνουν ως σημαντικά.

Η απουσία ορίων ή τα υπερβολικά, άκαμπτα όρια προκαλούν στα παιδιά θυμό, άγχος ή φόβο. Τα συγκεκριμένα, θετικά και σταθερά εφαρμοζόμενα όρια αποτελούν ένα σημαντικό βήμα προς τον αυτοέλεγχο και την υπεύθυνη συμπεριφορά και δίνουν στα παιδιά αίσθημα ασφάλειας.

Τι λειτουργεί συνήθως:

  • Καθορίστε σαφείς κανόνες. Συνήθως οι καβγάδες ανάμεσα σε ένα γονιό και το παιδί του περιστρέφονται διαρκώς γύρω από τα ίδια θέματα. Για το λόγο αυτό, χρειάζεται οι κανόνες να είναι σαφείς και ξεκάθαροι. Για παράδειγμα, πείτε στο παιδί ότι επιτρέπεται να βλέπει τηλεόραση μόνο αφού έχει τελειώσει τα μαθήματά του. Αυτό θα μειώσει καθημερινές μάχες και διαρκείς διαπραγματεύσεις.
  • Χρησιμοποιήστε την έννοια της φυσικής συνέπειας σαν ένα είδος τιμωρίας, όταν οι κανόνες παραβιάζονται. Για παράδειγμα, αν ο γιος σας σπάσει το τζάμι του παραθύρου παίζοντας ποδόσφαιρο μέσα στο σπίτι, ζητήστε του να πληρώσει την αντικατάστάσή του με το χαρτζηλίκι του. Αν η συνέπεια συνδέεται με τη συμπεριφορά ή την παραβίαση του κανόνα, το μήνυμα ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή ενισχύεται.
  • Μιλήστε για τα συναισθήματα. Αν το παιδί σας μιλάει θυμωμένα, απότομα ή υβριστικά, κουβεντιάστε μαζί του για το τι το έχει θυμώσει ή αναστατώσει. Όταν τα συναισθήματα ανοίγονται και συζητιούνται, η ανάγκη να είναι κανείς επιθετικός στη συμπεριφορά του μειώνεται.
  • Σε αυτές τις ηλικίες η ενίσχυση ή η επιβράβευση εξακολουθεί να λειτουργεί. Αν η κόρη σας παραμελεί το στρώσιμο του κρεββατιού της, μπορείτε να της υποσχεθείτε μία βόλτα στο εμπορικό κέντρο αν στρώνει καθημερινά το κρεββάτι της π.χ. για μία εβδομάδα.
  • Δώστε χώρο στο παιδί να ζητήσει πράγματα και να σας εξηγήσει το σκεπτικό του. Μπορεί να μη συμφωνήσετε τελικά, αλλά είναι σημαντικό να δώσετε στο παιδί την ευκαιρία επιχειρηματολογήσει και να υπερασπιστεί τον εαυτό του
  • Όταν το παιδί σας παραβιάζει κανόνες, βοηθήστε το να κατανοήσει καλύτερα τη συμπεριφορά του. Συνδέοντας τις πράξεις του με τα συναισθήματά του, θα αποκτήσει καλύτερο έλεγχο.
  • Όταν είναι εφικτό, παραχωρείστε στο παιδί καινούρια προνόμια. Αν ο 10χρονος γιος σας θέλει να πηγαίνει μόνος του στο σχολείο, βοηθήστε τον να εξασκηθεί κάνοντας τη διαδρομή μαζί του, μέχρι να νιώσετε άνετα να τον αφήσετε μόνο του.
  • Συζητήστε με άλλους γονείς. Ανταλλάξτε ιδέες και συγκρίνετε εμπειρίες. Πάντοτε όμως οι τελικές αποφάσεις είναι δικές σας. Ο κάθε γονιός έχει τις δικές του αρχές και αξίες που καθορίζουν και τα όρια που θα βάλει στο παιδί του.
  • Κάθε συζήτηση σχετικά με κάποια αταξία ή κακή συμπεριφορά, ας τελειώνει με μία σαφή διατύπωση μίας θετικής δεξιότητας. Για παράδειγμα, πείτε στον 7χρονο γιο σας: «Όταν θέλεις να αγοράσεις κάρτες Yu-Gi-Oh, να ζητάς χρήματα από μένα. Δεν πρέπει να δανείζεσαι λεφτά από τους φίλους σου»
  • Καλό είναι να έχετε ρεαλιστικές προσδοκίες. Ακόμα και αν η 9χρονη κόρη σας δείχνει εξωτερικά σαν να είναι 12, θα γκρινιάξει και θα κλαψουρίσει. Δείξτε υπομονή. Χρειάζεται χρόνο για να αναπτυχθεί.
  • Βοηθήστε το παιδί να αναπτύξει την κρίση του. Μιλήστε μαζί του για το κάπνισμά, τα ναρκωτικά κ.λ.π. Διδάξτε το μέσα από προσωπικά σας παραδείγματα, για το πώς π.χ. όταν ήσασταν στην ηλικία του αντιμετωπίζατε τους νταήδες ή καταφέρνατε να μην υποτάσσεστε στις προσταγές της παρέας. Μέσα από παιχνίδι ρόλων, βοηθήστε το παιδί να εξασκηθεί στο να διεκδικεί και να προστατεύει τον εαυτό του.

Τι δε λειτουργεί:

  • Το να ενοχοποιείτε ή να ντροπιάζετε το παιδί. Όταν η κόρη σας βάζει τα κλάματα μέσα στο μαγαζί επειδή αρνείστε να τις πάρετε τα ακριβά αθλητικά που θέλει, ας μην της επισημάνετε ότι «Κάνει σαν μωρό». Η φράση αυτή περνά το μήνυμα στο παιδί ότι τα συναισθήματά του είναι κακά, άρα το ίδιο είναι προβληματικό, και προκαλεί ένα πλήγμα στην αυτό-εκτίμησή του. Ακόμα και όταν λέτε «όχι», σεβαστείτε την επιθυμία του παιδιού και περιβάλλετε με αποδοχή τις συναισθηματικές του αντιδράσεις.
  • Το να «κόβετε την κουβέντα». Αν το παιδί σας ζητήσει κάτι και εσείς είστε εντελώς απρόθυμοι να το διαπραγματευτείτε, θα κατακλυστεί από θυμό. Η διατήρηση ενός ανοιχτού διαλόγου είναι σημαντικό μέρος μίας υγιούς σχέσης γονέα-παιδιού.
  • Η χρήση πολύ αυστηρής τιμωρίας. Η τιμωρία θα πρέπει να είναι ανάλογη του «εγκλήματος»! Αν το παιδί σας πάει άγραφτο μία μέρα στο σχολείο, το να του απαγορεύσετε π.χ. την τηλεόραση για μία εβδομάδα είναι υπερβολή.

Για ποιον λόγο παίρνω βάρος;

8385423593_a3e31bf6f4_zImage credit : Life Mental Health

Οι περισσότεροι θα έχετε ακούσει την παρομοίωση του οργανισμού ως μία μηχανή που χρειάζεται καύσιμο για να λειτουργήσει. Η αλήθεια είναι όμως ότι το παράδειγμα δεν είναι πολύ επιτυχημένο.

Σε μία μηχανή όταν πέφτουν τα αποθέματα του καυσίμου, η ειδική ένδειξη της μηχανής σας δείχνει πόσο χρειάζεται ακόμα για να «φουλάρει» και να λειτουργήσει ικανοποιητικά. Αν λοιπόν η μηχανή δείχνει ότι έχει το μισό ντεπόζιτο γεμάτο, βάζοντας το άλλο μισό ντεπόζιτο είμαστε εντάξει και σίγουροι ότι η μηχανή μας θα δουλέψει κανονικά. Δεν μπορώ να βάλω παραπάνω.

Με βάση το παραπάνω παράδειγμα λοιπόν, θα χρησιμοποιήσουμε μία κλίμακα για την πείνα από το 0 μέχρι το 5, όπου 0 σημαίνει «δεν πεινάω καθόλου και η ιδέα ότι θα φάω με καταπιέζει-είμαι φουλ» και 5 σημαίνει «πεινάω πάρα πολύ, γουργουρίζει το στομάχι μου, ζαλίζομαι από την πείνα-δεν έχω καύσιμο».

Με τον οργανισμό μας δεν ισχύει κάτι αντίστοιχο, γιατί μπορεί να δεχτεί κι άλλη ποσότητα τροφής ακόμα και αν έχει πάρει την ποσότητα που χρειαζόταν. Υπάρχουν ορμόνες που εκκρίνονται και μας δίνουν το σήμα ότι πεινάμε, πόσο πεινάμε και πότε χορτάσαμε. Όταν αυτό το μήνυμα όμως δεν το αντιλαμβανόμαστε ή το παραβλέπουμε γιατί έχουμε ανάγκη μέσα από το φαγητό να καλύψουμε άλλες ανάγκες μας, αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την υπερκατανάλωση τροφής και την απόκτηση πλεονάζοντος βάρους.

Όταν λοιπόν πεινάω γύρω στο 1, αλλά τρώω σαν να πεινούσα βαθμός πείνας 3, την παραπάνω ενέργεια που παίρνει ο οργανισμός και δεν την χρειάζεται μέχρι την επόμενη φορά που θα ξαναφάω-ξαναβάλω καύσιμο, την κάνει αποθήκη ενέργειας για άλλη φορά, δηλαδή λίπος.  Δυστυχώς το τελευταίο «καύσιμο» που θα χρησιμοποιήσει σε περίπτωση που θα χρειαστεί ενέργεια είναι το λίπος. Θα προτιμήσει άλλες πηγές ενέργειας. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα μακροπρόθεσμα να παίρνω βάρος.

Για ποιούς λόγους όμως μπορεί ενώ έχω πάρει την ποσότητα τροφής που χρειάζομαι, να συνεχίζω να τρώω;

Αρχικά μπορεί να μην λειτουργούν καλά οι μηχανισμοί αυτοί λόγω ορμονικών διαταραχών. Η αλήθεια είναι όμως ότι στις περισσότερες περιπτώσεις ατόμων που έχουν πλεονάζον βάρος δεν ισχύει αυτό. Στις περισσότερες περιπτώσεις κάποιος μπορεί να τρώει για άλλους λόγους, και όχι επειδή πραγματικά πεινάει, ή ακόμα και αν πεινάει να μην σταματάει στην ποσότητα τροφής που έχει χορτάσει, αλλά να συνεχίζει να τρώει σαν να πεινούσε παραπάνω. Πολύ συχνά στην δουλειά μας οι διαιτολόγοι ακούμε τα εξής  : «τρώω γιατί τρώνε και οι άλλοι, τρώω από συνήθεια, τρώω για παρέα, τρώω γιατί μου έρχεται κρίμα να πετάξω φαγητό, το τρώω γιατί δεν το τρώει κανένας άλλος (τρώω περισσεύματα), τρώω γιατί μου προσέφερε κάποιος κάτι και δεν θέλω να τον προσβάλλω, τρώω για να μην πεινάσω αργότερα, κτλ».  Κάποιοι όμως μπορεί να τρώνε και για να καλύψουν άλλες ανάγκες του (συνήθως συναισθηματικές) που δεν μπορούν να καλύψουν αλλιώς. Παραδείγματα είναι τα : «τρώω για να ηρεμήσω, τρώω γιατί είχα μία δύσκολη ημέρα και θέλω να επιβραβεύσω τον εαυτό μου, τρώω γιατί είναι το μοναδικό πράγμα που μου δίνει ποικιλία και είναι διαφορετικό μέσα στην ημέρα μου, τρώω γιατί βαριέμαι, τρώω για να διασκεδάσω, τρώω γιατί είμαι θυμωμένη, κτλ». Επειδή το φαγητό έχει σημαντικό νόημα για εκείνους σε σημείο εξαρτητικό, δηλαδή «μου κάνει κακό αλλά εγώ το χρειάζομαι για να μπορώ να αντέχω τις δυσκολίες της ζωής, τα προβλήματά μου, για να μην βλέπω αυτά που με ενοχλούν, με πληγώνουν, με θυμώνουν και με ματαιώνουν», χρησιμοποιούν ασυνείδητα το φαγητό ως μέσο μετατόπισης και μετάθεσης των σημαντικών οδυνηρών συναισθημάτων τους. Το φαγητό λειτουργεί ταυτόχρονα με δύο ρόλους, εκείνο του λυτρωτή και αυτό του τιμωρού. Οι καρδιές αυτών των ανθρώπων ανακουφίζονται προσωρινά με την «άσκοπη» για εμάς τους άλλους κατανάλωση τροφής. Αλλά για εκείνους είναι το ισχυρό όπλο ενάντια σε όλα εκείνα που τους ταλαιπωρούν και τους βασανίζουν.

Άρα σε θεωρητικό επίπεδο, αν λάβουμε υπόψιν τον κάθε άνθρωπο απλά και μόνο σαν οργανισμό, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τρώγοντας συχνά γεύματα μέσα στην ημέρα, ο βαθμός πείνας μας σε κάθε γεύμα δεν θα είναι ιδιαίτερα υψηλός (δηλαδή θα φτάνει γύρω στο 3 στην κλίμακα), και επομένως εάν τρώμε σε αυτό το γεύμα τόσο όσο χρειάζεται για να καλυφθεί ο συγκεκριμένος βαθμός πείνας, θα καταφέρουμε να διατηρούμαστε σε ένα σταθερό και φυσιολογικό βάρος, στο οποίο ο οργανισμός μας θα αισθάνεται καλά και θα κάνει όλες τις λειτουργίες του φυσιολογικά. Αυτό είναι που εννοούμε όταν λέμε συχνά και μικρά γεύματα.

Αλλά σε πρακτικό επίπεδο αυτό διαφέρει, αν λάβουμε υπόψιν τον κάθε άνθρωπο, όχι μόνο σαν οργανισμό, αλλά και ως ένα ψυχοσυναισθηματικό ον που έχει ανάγκες και συναισθήματα, τα οποία αδυνατεί ή δεν επιτρέπει στον εαυτό του να τα ικανοποιεί αλλιώς.

Τρώγοντας με τον θυμό μου

4628277817_d0ab67f499_zImage credit : joshjanssen

«Χτες έφαγα ένα κουτί γλυκά από τα νεύρα μου!»

Το έχετε πάθει ποτέ; Έχετε ακούσει κάποια γνωστή, φίλη ή συγγενή σας να σας αναφέρει κάτι ανάλογο;

Η αλήθεια είναι ότι πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ανάλογα περιστατικά και κυρίως είναι άτομα που έχουν πολύ χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γιατί όμως το κάνουν; Γιατί όταν θυμώνουν καταφεύγουν στο φαγητό;

Αρχικά, το φαγητό τους ανακουφίζει από το αρνητικό συναίσθημα και την ένταση που βιώνουν. Στην ουσία χρησιμοποιούν το φαγητό για εκτόνωση αλλά και για να φτιάξουν την διάθεσή τους. Πράγματι, για παράδειγμα η ζάχαρη, κινητοποιεί την έκκριση ορμονών που σχετίζονται με την καλή διάθεση (η γλυκόζη ενεργοποιεί την δημιουργία σεροτονίνης, ο νευροδιαβιβαστής στον οποίο ενεργούν πολλά αντικαταθλιπτικά). Γι’αυτό συνείδητα ή ασυνείδητα, σε αυτές τις περιπτώσεις, αποζητάνε τρόφιμα που να είναι πλούσια κυρίως σε κατεργασμένους υδατάνθρακες, καθώς όταν καταναλώνονται, τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα ανεβαίνουν πολύ άμεσα.

Σε πιο ασυνείδητο επίπεδο, τρώγοντας μετατοπίζουν το πρόβλημα. Στην ουσία όταν κάποιος τους θυμώνει και δεν το εκφράζουν (γιατί φοβούνται μήπως τον χάσουν από την ζωή τους ή μήπως χάσουν την δουλειά τους, κτλ), επειδή τους είναι πολύ οδυνηρό να το σκέφτονται, μπορεί να καταλήξουν να φάνε χωρίς έλεγχο προκειμένου να αισθανθούν άμεσα καλύτερα. Αυτό που ακολουθεί είναι να θυμώνουν με τον εαυτό τους που έφαγαν έτσι και με αυτό τον τρόπο να μετατοπίζουν το πρόβλημα και να απασχολήσει αυτό την σκέψη τους και όχι το πόσο άσχημα του φέρθηκε κάποιος άλλος. Με απλά λόγια «καταπίνουν» κυριολεκτικά και μεταφορικά τον θυμό τους. Συνήθως αυτά τα άτομα έχουν συνηθίσει να αυτοκατηγορούνται  και να αυτοτιμωρούνται. Είναι μία διαδικασία γνώριμη σε αυτούς και την προτιμάνε από κάτι που θεωρούν ότι δεν μπορούν να ελέγξουν.

Αυτό βέβαια τους τοποθετεί σε έναν φαύλο κύκλο αρνητικών συναισθημάτων και πλεονάζοντος βάρους. Όταν θυμώνουν και προσπαθούν να καταπιέσουν τον θυμό τους για κάτι, αυτό πολύ πιθανόν να επαναληφθεί. Εάν ο άλλος δεν καταλάβει ότι κάτι που κάνει μας θυμώνει, πολύ πιθανόν να το επαναλάβει. Και θέτουμε τον εαυτό μας εκτεθειμένο και στο να θυμώσουμε πάλι και στο να κάνουμε πάλι βουλιμικό. Το πρόβλημα όμως δεν λύνεται. Μένει εκεί. Είναι σαν να λέμε ότι «είμαι θυμωμένος, ας πάω να ουρήσω». Σας φαίνεται αντιφατικό; Το ίδιο γίνεται και με το φαγητό. Αν ουρήσω, δεν θα σταματήσω να είμαι θυμωμένος, ούτε θα πάψει να υφίσταται ο λόγος που θύμωσα. Βιολογική ανάγκη είναι και το φαγητό, βιολογική ανάγκη είναι και η ούρηση.

Κεντρικό σημείο σε όλα τα παραπάνω είναι ότι το φαγητό δεν είναι ο εχθρός, αλλά τους βοηθάει να ανακουφιστούν και να αισθανθούν καλύτερα παροδικά. Αν δεν είχαν το φαγητό να «ακουμπήσουν», η μη εκτόνωση των αρνητικών συναισθημάτων, θα μπορούσε να προκαλέσει κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας.  Τώρα αν αυτή η διαδικασία τους επιφέρει πλεονάζον βάρος (το οποίο επίσης μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας), είναι να συνειδητοποιήσουν ότι επέλεξαν να φάνε, αντί να εκτονωθούν κάπως αλλιώς και αυτό είναι η συνέπεια.

Το άγχος των γιορτών

360572473_90109ff0c0_zImage credit : w0arz

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε συνδυάσει τις γιορτές με μια ευχάριστη και ζεστή οικογενειακή ατμόσφαιρα, με χαλάρωση και ξεκούραση. Είναι όμως μία μερίδα ατόμων που η ιδέα των γιορτών τους προκαλεί άγχος. Και αυτό το άγχος είναι τόσο ισχυρό που πολλές φορές επισκιάζει την ευχάριστη ατμόσφαιρα και το νόημα των γιορτών.

Οι δύο κυριότερες αιτίες αυτού του άγχους, είναι το φαγητό που θα υπάρχει σε αφθονία αυτές τις ημέρες και η εμφάνιση των ατόμων αυτών τις γιορτινές ημέρες, στις οικογενειακές και φιλικές συναναστροφές, και τα δύο μαζί υπό την σκιά της κριτικής των άλλων.

Όσον αφορά το φαγητό, τα άτομα αυτά βάζουν τον εαυτό τους σε μία διαδικασία, να σκέφτονται τι λένε και τι πιθανά σκέφτονται οι άλλοι όταν τους βλέπουν να τρώνε. Η αλήθεια είναι ότι δυστυχώς πολλές φορές, πράγματι γίνονται σχόλια την ώρα που τρώμε, που έχουν σχέση με το βάρος, την δίαιτα, το πόσο παχυντικό είναι κάτι, και διάφορες αξίες που έχει ο καθένας για το φαγητό μεταφέρονται στο τραπέζι.

Πολλοί, ειδικά υπέρβαροι, αισθάνονται ότι «πρέπει» να φάνε το περισσότερο από όλους ή τελοσπάντων ότι πρέπει να φάνε πολύ ακόμα και αν δεν πεινάνε. Το βιώνουν σαν κάποιο «χρέος» που έχουν, προκειμένου να δικαιολογήσουν το βάρος τους, και ότι σε σχέση με τους άλλους αυτοί οφείλουν να φάνε περισσότερο. Αυτό βέβαια που ακολουθεί, είναι να αισθάνονται μία έντονη δυσφορία, αλλά και πολύ έντονες τύψεις, οι οποίες τους κάνουν να μετανιώνουν που φάγανε τόσο πολύ. Και αυτό που μένει στο τέλος είναι μία απέχθεια για τον εαυτό τους και καθόλου η απόλαυση.

Κάποιοι άλλοι βέβαια κάνουν το αντίθετο. Όταν πηγαίνουν σε ένα τραπέζι, πηγαίνουν ήδη αγχωμένοι και σκέφτονται από το πρωί ότι «θα πρέπει» να φάνε λίγο και αργά, γιατί αν φάνε όπως πραγματικά θέλουν και από άποψη ποσότητας, αλλά και είδους τροφίμων, πιστεύουν ότι οι άλλοι θα λένε «ε, βέβαια, πώς να μην είναι έτσι, έτσι όπως τρώει». Έτσι λοιπόν, δεν απολαμβάνουν ούτε την γιορτινή συνάντηση, ούτε το φαγητό και αισθάνονται στερημένοι, ακόμα και αν έχουν πραγματικά χορτάσει. Αυτό που ακολουθεί συνήθως, είναι ότι όταν θα γυρίσουν στο σπίτι, θα φάνε πάλι (με τον τρόπο που ήθελαν αλλά και το είδος του φαγητού που πραγματικά ήθελαν εξαρχής – παρόλο που δεν πεινάνε), για να αισθανθούν ελεύθεροι, ότι δεν κρίνονται και να αισθανθούν έστω και στιγμιαία την απόλαυση του φαγητού.

Η άλλη αιτία άγχους πηγάζει από το γεγονός, ότι αυτές τις ημέρες ερχόμαστε σε επαφή με άτομα που μπορεί να έχουμε και καιρό να δούμε (πχ μακρινοί συγγενείς ή και φίλοι). Και αυτό, για αυτά τα άτομα σημαίνει σύγκριση αλλά και κριτική. Όλοι μας θέλουμε να παίρνουμε κολακευτικά σχόλια. Και από τα άτομα που έχουμε καιρό να δούμε, είναι κάτι που το περιμένουμε κιόλας. Το θέμα δημιουργείται όταν αισθάνονται ότι δεν έχουν αλλάξει από πέρυσι (και κυρίως το βάρος) ή πιστεύουν ότι έχουν αλλάξει προς το χειρότερο. Για κάποιο λόγο αισθάνονται ότι είχαν το χρέος να το κάνουν μέσα στην χρονιά που πέρασε. Ίσως ήταν και μία προσωπική δέσμευση, που είχαν κάνει ενδόμυχα όταν άλλαξε ο προηγούμενος χρόνος, προκειμένου να μην ξαναβιώσουν τα ίδια αρνητικά συναισθήματα για τον εαυτό τους. Και το γεγονός ότι δεν έχουν αλλάξει «όπως όφειλαν» ή έχουν πάρει κιόλας βάρος, καθώς και το γεγονός ότι «πρέπει» να παρευρεθούν, είναι παράγοντες που κάνουν αυτές τις συνευρέσεις τόσο δύσκολες.

Για να μην αναφέρω «το άγχος του φορέματος». Αυτό το άγχος, βέβαια, γίνεται πιο έντονο από την προσδοκία που μας αναπτύσσεται ότι αυτές τις ημέρες, «πρέπει» να είμαστε πολύ λαμπερές και όμορφες, «πρέπει» να φορέσουμε κάποιο εντυπωσιακό και κατ’επέκταση στενό ρούχο. Για κάποιον περίεργο λόγο, λίγο πριν τις γιορτές δοκιμάζουν ένα φόρεμα που κάποτε τους έκανε και θα μπορούσαν να φορέσουν στις φετινές γιορτές (αν και το πιο πιθανόν είναι να μην επέλεγαν να το φορέσουν έτσι κι αλλιώς), αλλά τώρα πλέον δεν τους κάνει. Και αυτή η διαπίστωση είναι πολύ οδυνηρή. Αλλά και το να στρουθοκαμηλίσουν, να μην παρευρεθούν σε μια γιορτινή ατμόσφαιρα, και το να μην κάνουν κάτι διαφορετικό από ότι έκαναν τον προηγούμενο καιρό, είναι κάτι που δεν θα απολαύσουν.

Οι περισσότερες γυναίκες όταν μπαίνουν σε ένα χώρο, το πρώτο που παρατηρούν είναι τις άλλες γυναίκες που υπάρχουν μέσα σε αυτό τον χώρο, δίνοντας κυρίως έμφαση στο σώμα τους. Αυτό που κάνουν είναι να συγκρίνουν τον εαυτό τους με τις άλλες γυναίκες που υπάρχουν εκεί και με βάση το αν είναι πιο αδύνατες ή πιο γεμάτες από τις ίδιες, θα εξαρτηθεί το αν θα αισθανθούν καλά για τον εαυτό τους ή όχι, το πώς θα συμπεριφερθούν, αλλά και το πώς θα περάσουν σε αυτόν τον χώρο.

Και όλα αυτά έχουν σαν αιτία την χαμηλή αυτοεκτίμηση. Σε αυτό το σημείο, θα το θεωρούσα κουραστικό να αναφερθώ σε μία ανάλυση όσον αφορά την χαμηλή αυτοπεποίθηση. Θεωρώ ότι θα είναι πιο ωφέλιμο να σας προτείνω μία άσκηση για αυτές τις ημέρες. Πάρτε χαρτί και μολύβι και καταγράψτε τι θεωρείται μοναδικό σε εσάς. Αναφερθείτε σε χαρακτηριστικά τόσο του χαρακτήρα, όσο και της εμφάνισής σας. Καταγράψτε επίσης πράγματα στα οποία θεωρείτε ότι τα καταφέρατε πολύ καλά και είστε περήφανες (πχ γέννησα και μεγάλωσα δύο υγιή και άξια παιδιά, ή πέτυχα στις πανελλήνιες με την πρώτη φορά ή πήρα το πτυχίο των αγγλικών, κτλ). Έπειτα, ζητήστε από αγαπημένα σας πρόσωπα, να σας πούνε οι ίδιοι τι θεωρούν ότι σας κάνει ξεχωριστούς και μοναδικούς, και καταγράψτε τα. Διαβάστε την λίστα που φτιάξατε, και στη συνέχεια φανταστείτε ότι κάποιος σας έδινε αυτή την λίστα των χαρακτηριστικών για ένα άτομο που μόλις γνώρισε και εσείς δεν το γνωρίζετε και σας ζητάει την γνώμη σας για αυτό. Ποια θα ήταν η γνώμη σας;

Σίγουρα θα ήταν πολύ καλύτερη από ότι αυτή που έχετε για τον εαυτό σας. Κάντε λοιπόν ένα δώρο στον εαυτό σας για αυτήν την χρονιά και κάντε αυτήν την άσκηση πριν ντυθείτε για το ρεβεγιόν.

Η αυτοεκτίμηση είναι μία από τις πιο ισχυρές κινητήριες δυνάμεις του σύμπαντος. Η υψηλή αυτοεκτίμηση οδηγεί σε χαρά, παραγωγικότητα και καλές διαπροσωπικές σχέσεις.  Κάντε λοιπόν δώρο στον εαυτό σας περισσότερη αυτοπεποίθηση. Σας αξίζει!

Με τις θερμότερες ευχές για το καινούργιο έτος, Λαμπρινή Μόσχου

Πώς θα κάνω οικονομία πηγαίνοντας σε διαιτολόγο

4337122047_1e601d5143_zImage credit : Tony Crider

Ο περισσότερος κόσμος έχει βαρεθεί τις δίαιτες. Έρχονται στον διαιτολόγο, όντας ήδη κουρασμένοι να κάνουν δίαιτα και έχοντας σχεδόν την σιγουριά ότι πάλι δεν θα καταφέρουν τίποτα. Θέλουν μεν να χάσουν βάρος, αλλά δεν θέλουν να ταλαιπωρηθούν άλλο. Γιατί πράγματι η στέρηση τους έχει ταλαιπωρήσει.

Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι διαιτολόγοι, πέφτουν πολλές φορές στην παγίδα να ακολουθούν αυτό που τους επιβάλλει το άτομο που έχουν απέναντί τους και να ακολουθούν μία τακτική στέρησης, με συγκεκριμένα τρόφιμα που επιτρέπονται και που απαγορεύονται, αλλά και οι τροφές να είναι εκφρασμένες σε συγκεκριμένα γραμμάρια. Για πόσο καιρό όμως κάποιος να τρώει συγκεκριμένες ποσότητες και συγκεκριμένα φαγητά; Για πόσο καιρό να αντέχει να αντιστέκεται στην επιθυμία για κάποια τρόφιμα; Στην καλύτερη των περιπτώσεων να το κάνει για όσο καιρό χρειαστεί να φτάσει στο βάρος που έχει θέσει σαν στόχο με τον διαιτολόγο του. Και μετά; Πάλι στην καλύτερη των περιπτώσεων να το κάνει για λίγο καιρό μετά την δίαιτα. Για πόσο όμως; Και τι θα γίνει με τα τρόφιμα που έχει στερηθεί αλλά επιθυμεί; Δεν θα τα ξαναφάει ποτέ;

Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι μετά την δίαιτα θα «ξεσπάσει» σε αυτά τα τρόφιμα. Με άλλα λόγια, θα τα επιθυμεί πολύ περισσότερο και θα τα καταναλώσει, αλλά σίγουρα σε ποσότητα μεγαλύτερη από αυτήν που χρειάζεται για να χορτάσει (επειδή δεν υπήρχε στην δίαιτα ή δεν υπήρχε στην συχνότητα και την ποσότητα που το ήθελε). Και εδώ υπάρχουν δύο εκδοχές. Ή θα το κάνει αυτό συνέχεια και τελικά θα πάρει το βάρος που έχασε ή κάθε φορά που θα τρώει κάτι που επιθυμεί (αλλά θα αισθάνεται ότι κάνει κάτι κακό αφού δεν το έτρωγε όταν έκανε δίαιτα και έχανε βάρος), προκειμένου να μην ξαναπάρει το βάρος, θα καταφεύγει σε τιμωρητικές και στερητικές μεθόδους για να επανορθώσει «για την αμαρτία» που έκανε. Κι αυτό θα τον οδηγήσει στον φαύλο κύκλο της δίαιτας ή αλλιώς βουλιμίας (έχω μιλήσει σε άλλο άρθρο για αυτό) που πάλι θα έχει σαν αποτέλεσμα μακροπρόθεσμα να πάρει το χαμένο βάρος (μπορεί και παραπάνω). Και σειρά θα έχει πάλι κάποιος διαιτολόγος, είτε ο ίδιος, είτε κάποιος άλλος, που θα ελπίσει ότι θα τον κάνει στο τέλος να διατηρήσει το χαμένο βάρος.

Πώς μετά να μην είναι κουρασμένοι; Πώς να μην είναι απογοητευμένοι; Αυτή η τακτική μπορεί να έχει αποτελέσματα μόνο για την περίοδο που κάποιος κάνει τη δίαιτα στον διαιτολόγο. Και αυτό σίγουρα δεν μπορεί να συνεχιστεί για πάντα. Και κάνοντας συχνά τέτοιες προσπάθειες το άτομο :

  1. στερείται
  2. κουράζεται
  3. δημιουργεί εμμονές για συγκεκριμένα τρόφιμα
  4. κατηγοριοποιεί τα τρόφιμα σε αυτά που αδυνατίζουν και αυτά που παχαίνουν.
  5. δεν αποκτά υγιείς διατροφικές συνήθειες.
  6. ενοχοποιεί τον εαυτό του που δεν μπορεί να τα καταφέρει
  7. απογοητεύεται
  8. σκέφτεται πολύ περισσότερο το φαγητό, αλλά και το πώς δείχνει το σώμα του μέσα στην ημέρα.
  9. έχει ενοχές
  10. δεν απολαμβάνει το φαγητό
  11. και τέλος αλλά και πολύ σημαντικό (ειδικά στις μέρες μας), σπαταλάει τα χρήματά του.

5437289693_8da3469a2cImage credit : stevendepolo

Πώς λοιπόν θα μπορούσε κάποιος να τα αποφύγει όλα αυτά;

Μαθαίνοντας να τρώει, μαθαίνοντας να ακούει την πείνα του αλλά και τον κορεσμό του, με το να είναι συμφιλιωμένος με την επιθυμία του και να μην το θεωρεί κάτι κακό, με το να λειτουργεί ο οργανισμός, αλλά και ο μεταβολισμός του το καλύτερο δυνατό, μαθαίνοντας να απολαμβάνει αλλά και να αντιστέκεται όταν δεν θέλει κάτι πραγματικά, μαθαίνοντας να προλαμβάνει καταστάσεις που μπορεί να τον οδηγήσουν σε υποτροπή αλλά και μαθαίνοντας να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του.

Και όταν όλα αυτά γίνουν μέσω της μαθησιακής εμπειρίας και κατανοήσει το πώς λειτουργεί, αλλά και αναρωτηθεί για ποιο λόγο λειτουργεί έτσι όσον αφορά το φαγητό, τότε θα μπορεί να διατηρηθεί στο ιδανικό για αυτόν βάρος και θα είναι μάθηση που θα έχει αποκτήσει για πάντα. Και αυτό αρκεί να γίνει μία φορά σε έναν διαιτολόγο.

Και αυτό είναι οικονομία!

Κάτι άλλο που επίσης είναι πολύ σημαντικό είναι ότι μαθαίνοντας να τρώει σωστά και να καλύπτει τις καθημερινές ανάγκες του οργανισμού του σε θρεπτικά συστατικά, λαμβάνοντας πάντα υπόψιν τις ιατρικές του εξετάσεις, θα εξασφαλίσει μακροπρόθεσμα την υγεία του. Και έχοντας υγεία, συνεπάγεται λιγότερες ιατρικές επισκέψεις, λιγότερα φαρμακευτικά σκευάσματα και λιγότερες εξετάσεις που και όλα αυτά έχουν κάποιο κόστος!

Το σενάριο φαγητού

4844738222_8eb4a32db9_zImage credit : LOLren

Σίγουρα όλοι ακούμε πολύ συχνά άτομα να λένε :

«είναι να μην το έχω στο πιάτο μου. Όσο έχω θα το φάω»

«άμα ανοίξω μία σοκολάτα δεν μπορώ να σταματήσω σε ένα κομμάτι. Θα πρέπει να την τελειώσω»

«ένα σουβλάκι, ίσον κανένα»

«δεν θα πάω να αγοράσω από το ζαχαροπλαστείο γλυκά, αλλά άμα υπάρχουν στο σπίτι μπορεί και να τα φάω όλα»

«άμα μου προσφέρει κάποιος κάτι δεν μπορώ να πω όχι, ακόμα και αν δεν πεινάω»

«τσιμπάω στα όρθια»                                                            

«τρώω ότι περισσέψει από τους άλλους για να μην πάνε χαμένα».

Το «σενάριο φαγητού» είναι ένα παντοδύναμο σενάριο, που περιλαμβάνεται στον  “Κόσμο του Φαγητού” κάθε ατόμου. Λέγοντας σενάριο εννοούμε εν ολίγοις τις διατροφικές συμπεριφορές που αναπτύσσει κάθε άτομο και που αφορούν κυρίως τον τρόπο που χρησιμοποιεί το φαγητό προκειμένου να αντιμετωπίσει διάφορες καταστάσεις. Αυτό το σενάριο «γράφεται» κυρίως στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, όπου το παιδί μην έχοντας κριτήρια το ίδιο να κρίνει διάφορες συμπεριφορές που εκτυλίσσονται γύρω του, τα αφομοιώνει ως φυσιολογικά. Σε αυτήν την περίοδο κυρίως γίνεται ή αρχίζει να γίνεται και η κατηγοριοποίηση των φαγητών σε «απαγορευμένα και επιτρεπόμενα», αλλά και η ενασχόληση του ατόμου με το βάρος και το σώμα. Αυτό έλκεται από τις επιρροές μέσα στο σπίτι, στο σχολείο, από την κουλτούρα μας, τη θρησκεία και κρυμμένα συναισθηματικά μηνύματα που αποδίδονται στο φαγητό.

Σε αυτό το άρθρο θα αναφέρουμε κάποια πράγματα για το πώς συμβάλλει η οικογένεια κυρίως στο σενάριο του φαγητού.

Για να γίνει αυτό πιο σαφές θα δώσω κάποια παραδείγματα :

Όταν ο τροφός (δηλαδή αυτός που ταίζει το παιδί), το πιέζει να φάει όλο του το φαγητό και πολλές φορές το ενοχοποιεί ότι άλλα παιδάκια δεν έχουν να φάνε ή ακόμα και οι ίδιοι (γιαγιάδες) κάποτε δεν είχαν να φάνε, κάνουν το παιδί να αισθάνεται ότι έχει χρέος να το φάει ακόμα και αν δεν πεινάει άλλο, γιατί σε αντίθετη περίπτωση θα θεωρηθεί αχάριστο. Αυτή είναι μία συνήθεια και ένας τρόπος σκέψης που συνήθως τους ακολουθεί και στην μετέπειτα ζωή τους και που πιέζονται να φάνε ότι υπάρχει στο πιάτο (συνήθως το βιώνουν σαν μία εσωτερική φωνή που τους ωθεί) χωρίς να συνειδητοποιούν για ποιον λόγο και χωρίς να αναρωτιούνται το γιατί. Όλοι έχουμε ακούσει ανθρώπους να λένε ότι «μπορεί να μην πεινάω και να μην θέλω κάτι, αλλά άμα μου το φέρεις μπροστά μου πρέπει να το φάω!».

Άλλο παράδειγμα είναι όταν χρησιμοποιείται ένα τρόφιμο προκειμένου να ανακουφίσει συναισθήματα. Για παράδειγμα, εάν όταν το παιδί είναι στεναχωρημένο, ο γονιός του δίνει γλυκό ή σοκολάτα, το παιδί αυτό ως ενήλικας είναι πολύ πιθανό όταν είναι στεναχωρημένος να αναζητάει γλυκό ή σοκολάτα όποτε είναι στεναχωρημένος προκειμένου να ανακουφιστεί.

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να διευκρινίσω ότι μπορεί αυτό να μην γίνεται άμεσα στο παιδί, αλλά αν κάποιος στο οικογενειακό περιβάλλον (ακόμα και μία θεία που το παιδί έχει μεγάλη αδυναμία και που περνάει χρόνο μαζί του), χρησιμοποιεί κάποιο τρόφιμο προκειμένου να ανακουφίσει κάποιο αρνητικό συναίσθημα, το παιδί θεωρεί αυτό σαν φυσιολογικό και μπορεί να το εφαρμόζει ασυνείδητα το ίδιο.

Επίσης κάτι που ρωτάω πολύ συχνά είναι αν οι γονείς του/της θεραπευόμενού/ής μου ασχολούνταν με δίαιτες. Όταν ένας γονιός ασχολείται συνέχεια με δίαιτες και έχει αρνητική εικόνα σώματος ο ίδιος, περνάει στο παιδί του πολλές από τις δικές του εσωτερικές σκέψεις, όπως «για να είμαι ευτυχισμένος πρέπει να είμαι αδύνατος», «για να είμαι επιτυχημένος πρέπει να είμαι αδύνατος», «για να χάσω βάρος πρέπει να πεινάσω και να στερηθώ», «είναι πολύ σημαντικό να είμαι μέχρι κάποιο συγκεκριμένο βάρος», «το ψωμί και τα γλυκά παχαίνουν», «ένα κομμάτι κέικ σοκολάτας έχει  300 θερμίδες», κτλ. Επίσης, πολλές φορές, επειδή οι ίδιοι βιώνουν μεγάλο άνχος για το βάρος και το σώμα τους, αλλά και επειδή τις περισσότερες φορές κρίνουν τον εαυτό τους με βάσει αυτά, μεταφέρουν το ίδιο συναίσθημα και τον τρόπο σκέψης και στα παιδιά τους. Αυτό είτε μπορεί να οδηγήσει το παιδί να μην τρώει και να στερείται και να αναπτύξει ένα μοντέλο κατηγοριοποίησης των τροφών σε «επιτρεπόμενες» και «απαγορευμένες», είτε να τρώει κρυφά προκειμένου να απολαύσει αυτό που θέλει, χωρίς να αισθάνεται ότι κρίνεται και απογοητεύει τον γονιό του που περιμένει κάτι άλλο από αυτό. Ακόμα και έτσι όμως δεν το απολαμβάνει γιατί αισθάνεται ότι κάνει κάτι κακό.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι μητέρες (συνήθως αυτές που δεν εργάζονται) που έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και θεωρούν ότι το φαγητό είναι το μοναδικό μέσο που έχουν προκειμένου να είναι χρήσιμες και να δίνουν φροντίδα στα παιδιά τους αλλά και στους υπόλοιπους της οικογένειας. Σε αυτές τις περιπτώσεις συναντάμε πολύ συχνά το να μαγειρεύουν πολλά φαγητά και να εκβιάζουν τους άλλους συναισθηματικά να το φάνε («κι εγώ κουράστηκα όλη μέρα να μαγειρεύω», «μα εγώ για σένα το έφτιαξα», κτλ), δημιουργώντας ένα αίσθημα χρέους από τους άλλους να φάνε το φαγητό που μαγείρεψαν. Πολλές φορές μπορεί οι ίδιες να μην το τρώνε και να μην κάθονται καν στο τραπέζι να φάνε με τους υπόλοιπους, αλλά να είναι συνέχεια σε εγρήγορση να εξυπηρετήσουν τους πάντες και να παρατηρούν το αν το έφαγαν όλο ή όχι. Το να μην φάει κάποιος όλο το φαγητό του το βιώνουν ως προσωπική αποτυχία και η εξήγηση «δεν πεινάω άλλο» δεν θεωρείται αποδεκτή. Είναι πολύ σύνηθες μάλιστα, στο τέλος οι μητέρες αυτές να τρώνε ότι έχει περισσέψει από τους άλλους, προκειμένου να μην το πετάξουν. Και η συμπεριφορά αυτή περνάει και στις κόρες.

Αυτές οι μητέρες συνήθως σε περίπτωση που το παιδί είναι άρρωστο, μπορεί να μην του φτιάχνουν σούπες, αλλά το αγαπημένο του φαγητό προκειμένου να το ευχαριστήσουν, λόγω του ότι οι ίδιες βιώνουν πολύ ενοχικά το γεγονός ότι το παιδί τους αρρώστησε και δεν κατάφεραν να το φροντίσουν αρκετά καλά.

Σε άλλες περιπτώσεις όταν το παιδί κάνει κάτι καλό, και επιβραβεύεται με κάποιο φαγητό ή γλυκό, αυτό υποσυνείδητα συνεχίζει να το κάνει και ως ενήλικας και επιβραβεύει τον εαυτό του με φαγητό όποτε αισθάνεται ότι έκανε κάτι καλό ή ότι είχε μία δύσκολη ημέρα.

Τέλος θα αναφέρω και τον σημαντικό ρόλο που παίζει το κλίμα και η διάθεση που επικρατεί την ώρα που τρώει κάποιος. Όταν το παιδί πάει να φάει στο τραπέζι και εκείνη την ώρα του κάνουν επιπλήξεις για το σχολείο ή το ρωτάνε πράγματα που το ανχώνουν, το παιδί συνδυάζει την ώρα του φαγητού ως μία δύσκολη ώρα της ημέρας, όπου είναι υπερβολικά στρεσαρισμένος και όπου δεν απολαμβάνει το φαγητό. Πολλές φορές μπορεί να τρώει γρήγορα και με άνχος για να φύγει όσο πιο γρήγορα γίνεται από το τραπέζι ή ακόμα και να τρώει πολύ προκειμένου να αποσπάσει την σκέψη του από το αρνητικό συναίσθημα. Κάτι παρόμοιο γίνεται και όταν οι γονείς τσακώνονται μεταξύ τους ή συζητάνε θέματα που τους ανχώνουν κατά την διάρκεια του γεύματος. Κι αυτό είναι μία συμπεριφορά που το παιδί συνήθως συνεχίζει να κάνει και κατά την ενήλικη ζωή του. Να μην θεωρεί το φαγητό με την οικογένεια σαν απόλαυση, αλλά σαν αγγαρεία και να προσπαθεί να φάει γρήγορα.

Όλα αυτά λοιπόν (αλλά και πολλά άλλα) ίσως δράσουν με τέτοιο τρόπο ώστε να διαιωνίσουν ένα λανθασμένο διατροφικό μοντέλο.

Μητρικός θηλασμός (πλεονεκτήματα)

3467632119_ab6fc2c0dc_zImage credit : c r z

Μητρικός θηλασμός – Πλεονεκτήματα για το βρέφος

(Από: Worthington-Roberts BS, Rodwell Williams S. Nutrition throughout the life cycle. Mc CrawHill, 3rd edition, 1996)

  • Παρέχει μία ισορροπία θρεπτικών συστατικών με υψηλή βιοδιαθεσιμότητα (που απορροφούνται δηλαδή πολύ καλά από τον οργανισμό),
  • Προσφέρει αντισώματα, θωρακίζοντας έτσι την υγεία του,
  • Προστατεύει από γαστρεντερικές λοιμώξεις,
  • Προστατεύει από αλλεργίες,
  • Παρέχει ορμόνες, οι οποίες προάγουν την φυσιολογική ανάπτυξη του βρέφους,
  • Μειώνει τον κίνδυνο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου,
  • Προστατεύει από παχυσαρκία, σακχαρώδη διαβήτη, τερηδόνα,
  • Το μητρικό γάλα είναι αποστειρωμένο, φρέσκο και βρίσκεται πάντα στην σωστή θερμοκρασία,
  • Δίνει την ευκαιρία στη μητέρα και το βρέφος να έχουν συνεχή φυσική επαφή,
  • Προάγει την ανάπτυξη ψυχικού δεσμού μεταξύ μητέρας και βρέφους

Σχόλιο της διαιτολόγου :

Ένα επιπλέον όφελος είναι ότι το μωρό παίρνει από το στήθος της μητέρας του την ποσότητα του γάλακτος που θέλει και χρειάζεται. Έτσι βοηθάει να αναπτυχθεί ο μηχανισμός πείνας και κορεσμού και αποφεύγεται το overfeeding, δηλαδή το να πιέζεται το παιδί να φάει κι άλλο ενώ δεν πεινάει που μπορεί να γίνεται με το μπουκάλι. Οι γιατροί δίνουν συγκεκριμένες συστάσεις για το πόσα ml γάλακτος θα πρέπει να καταναλώσει το μωρό και πιέζουμε το βρέφος να το πιει όλο γιατί «πρέπει». Αυτό είναι κάτι που μπορεί να το ακολουθήσει για όλη του την ζωή.

Κάτι άλλο που πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή οι νέες μητέρες είναι το να διερευνούν το γιατί το μωρό τους κλαίει. Οι περισσότερες  μητέρες ερμηνεύουν το κλάμα ως ένδειξη πείνας και προσπαθούν να το ταίσουν. Αρχικά καλό θα ήταν να αποκλείσουν τους άλλους παράγοντες για τους οποίους θα μπορούσε να κλαίει το μωρό, ειδικά εάν δεν είναι η ώρα του να φάει. Είναι να ελέγξουμε αρχικά μήπως είναι λερωμένο. Επίσης όταν το μωρό έχει κολικούς κλαίει και σηκώνει τα ποδαράκια του προς τα επάνω. Εάν του δώσω φαγητό, ενώ κλαίει επειδή πονάει μπορεί να αρχίσει η διαδικασία ανακούφισης συναισθημάτων μέσω του φαγητού από αυτήν την ηλικία.

Πώς μπορώ να ξέρω ότι το μωρό μου παίρνει την ποσότητα γάλακτος που του είναι απαραίτητη;

Ενδείξεις ότι το βρέφος προσλαμβάνει την απαραίτητη ποσότητα γάλακτος είναι:

  1. εάν το μωρό ουρεί 6-8 φορές την ημέρα. Τα περισσότερα βρέφη που θηλάζουν θα έχουν κενώσεις τουλάχιστον 1-2 φορές την ημέρα για τις πρώτες εβδομάδες και μπορεί να έχουν κενώσεις μέχρι και 1 φορά για κάθε θηλασμό.
  2. εάν το βάρος του μωρού αυξάνεται ικανοποιητικά
  3. εάν έχει καλό χρώμα και
  4. εάν ο θηλασμός γίνεται κάθε 1 ½-3 ώρες, με το οποίο το βρέφος φαίνεται χαρούμενο.

Μητρικός θηλασμός – Πλεονεκτήματα για την μητέρα

(Από: Worthington-Roberts BS, Rodwell Williams S. Nutrition throughout the life cycle. Mc CrawHill, 3rd edition, 1996)

  • Προκαλεί συστολές στην μήτρα, βοηθώντας την έτσι να επανέλθει στην φυσιολογική πριν από την εγκυμοσύνη κατάσταση,
  • Μειώνει τον κίνδυνο αιμορραγίας μετά τον τοκετό,
  • Αναστέλλει την αναπαραγωγική διαδικασία, παρέχοντας μερική αντισυλληπτική προστασία,
  • Μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού,
  • Προστατεύει την υγεία των οστών,
  • Προστατεύει τα αποθέματα σιδήρου μέσω της απουσίας έμμηνης ρύσης,
  • Εξοικονομεί χρόνο, καθώς το μητρικό γάλα είναι παντού και πάντα έτοιμο, ενώ το τάισμα με τα γάλατα του εμπορίου χρειάζεται προετοιμασία, αποστείρωση, κτλ
  • Εξοικονομεί χρήματα (γάλα εμπορίου, συσκευές αποστείρωσης, κλπ)

Σχόλιο της διαιτολόγου :

Κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης οι μέλλουσα μητέρα αποθηκεύει περίπου 2-4 κιλά λίπους, το οποίο χρησιμοποιείται όταν θα θηλάσει για να παρέχει ένα μέρος της επιπλέον ενέργειας που είναι αναγκαία για την παραγωγή γάλακτος.

Όταν θηλάζει λοιπόν, ενεργοποιείται το αποθηκευμένο λίπος για να καλύψει τις αυξημένες ενεργειακές της απαιτήσεις, με ορατά αποτελέσματα στο σώμα της μητέρας.

Σε έρευνες που έχουν γίνει φαίνεται ότι οι μητέρες που θήλαζαν αποκλειστικά τα μωρά τους για τους πρώτους 6 μήνες της ζωής τους, μείωσαν περισσότερο το σωματικό τους βάρος συγκριτικά με αυτές που μείωσαν τον θηλασμό, αντικαθιστώντας ένα μέρος αυτού με υποκατάστατα μητρικού γάλακτος από τον 4ο μήνα και ύστερα, ενώ παράλληλα τα βρέφη που θήλαζαν αποκλειστικά για 6 μήνες ανέπτυξαν ταχύτερα τις κινητικές τους δεξιότητες.

Σε γενικές γραμμές, οι περισσότερες γυναίκες χάνουν περίπου 1 κιλό το μήνα, τους πρώτους 4-6 μήνες θηλασμού. Πάντως, η απώλεια σωματικού βάρους, μετά την αρχική μείωση δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 1-1,5 κιλό τον μήνα για τους πρώτους 6 μήνες θηλασμού. Η απώλεια των κιλών της μητέρας, άμα θηλάζει, θα πρέπει να επέλθει με αργό και σταθερό τρόπο, καθώς η επάρκεια του γάλακτος για τον θηλασμό επηρεάζεται από την ενεργειακή πρόσληψη της μητέρας. Επομένως ένας περιορισμός στην ενέργεια που προσλαμβάνει η μητέρα, προκειμένου να χάσει γρήγορα βάρος, θα μπορούσε να μειώσει την ποσότητα του παραγόμενου γάλακτος, με αποτέλεσμα την αδυναμία κάλυψης των αναγκών του βρέφους και την υποβάθμιση της ανάπτυξής του.

Μάθημα θάρρους 2ο : Πώς θα αντικρούσετε τα επικριτικά σχόλια των άλλων κατά την ώρα του φαγητού

6265879733_96362f1284_zImage credit : Tetra Pak

Είστε στο οικογενειακό τραπέζι κατά το μεσημεριανό σας γεύμα και η μητέρα σας ή ο φίλος σας/φίλη σας την ώρα που τρώτε σας κάνει τα εξής σχόλια : «μην τρως άλλο ψωμί. Φτάνει! Πρόσεχε λίγο βρε παιδάκι μου! Θα παχύνεις!»

Συμβαίνει πολύ συχνά και ειδικά αν το άτομο που σας το λέει, ασχολείται πολύ το ίδιο με δίαιτες και θεωρεί πολύ σημαντικό το ίδιο αλλά και οι άλλοι γύρω του να διατηρούν ένα συγκεκριμένο σωματικό βάρος.

Στην περίπτωση που εσείς αισθάνεστε καλά με το βάρος και το σώμα σας και θεωρείται ότι δεν υπάρχει λόγος να σας το λέει και όλη αυτή η διαδικασία σας ανχώνει και σας εκνευρίζει τότε :

Συμβουλή 1η:                             

Καλό θα είναι να μην ξεκινάτε εσείς οι ίδιοι συζητήσεις για δίαιτες, γραμμάρια, πόσα κιλά είσαι, πόσα κιλά είμαι, κτλ, μαζί της/του γενικά.

Μπορεί η συζήτηση να πάρει προεκτάσεις που δεν είστε προετοιμασμένοι να διαχειριστείτε και τελικά να αισθανθείτε άσχημα.

Συμβουλή 2η :                                                                                 

Ακόμα και αν αισθάνεστε άσχημα για κάποιο σημείο του σώματός σας, καλό θα ήταν να μην το συζητάτε μαζί της/του. Σκεφτείτε για παράδειγμα ότι ξυπνάτε ένα πρωί και βλέπετε την κοιλιά σας πρησμένη. Αν της/του πείτε «κοίτα πόσο πρησμένη/ος είμαι!», και σας απαντήσει «μα τι λες, μια χαρά είσαι!», θα σκεφτείτε ότι σας το λέει για να αισθανθείτε καλύτερα. Αν σας πει «ναι πράγματι πώς φούσκωσες έτσι, πρόσεχε λίγο», θα σκεφτείτε ότι έχω παχύνει και φαίνεται πολύ. Το πιθανότερο είναι να εκνευριστείτε και με αυτόν που σας το είπε. Το θέμα είναι ότι αν αισθάνεστε οι ίδιοι άσχημα για κάποιον λόγο, ότι και να σας πει ο άλλος δεν θα αισθανθείτε καλύτερα. Και παράλληλα του δίνεται το δικαίωμα να σας κρίνει. Και αυτό μπορεί να το κάνει και σε ανύποπτο χρόνο μέσα στην ημέρα, όπως για παράδειγμα την ώρα που σας βλέπει να τρώτε κάτι που θεωρεί ότι δεν θα «έπρεπε» να το τρώτε. Αυτό σίγουρα θα σας μειώσει την απόλαυση.

Συμβουλή 3η :

Αν διαπιστώνετε ότι σας κρίνει και σας παρατηρεί κατά την διάρκεια του γεύματος, χωρίς να της/του δίνετε εσείς κάποιο ερέθισμα, επιδιώξτε να μην τρώτε μαζί του/της. Με αυτόν τον τρόπο θα προστατεύσετε τον εαυτό σας  από αρνητικά συναισθήματα κατά την διάρκεια του γεύματος που θα μπορούσαν να σας οδηγήσουν είτε σε συναισθηματική υπερφαγία (τρώω για να ηρεμήσω), είτε να καταναλώσετε μεγαλύτερη ποσότητα φαγητού από αντίδραση, είτε να αισθανθείτε τύψεις και να μην απολαύσετε το φαγητό. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει το τσιμπολόγημα προκειμένου να απολαύσετε ή λόγω υπογλυκαιμίας (αν δεν έχετε χορτάσει) ή να επιδιώκετε να τρώτε κρυφά.

Καλό θα ήταν να του εξηγήσετε κιόλας ότι θέλετε να τρώτε μόνοι σας, γιατί με τον τρόπο που σχολιάζει ή ακόμα και σας κοιτάει την ώρα που τρώτε, σας μειώνει την απόλαυση και κάθε άλλο παρά σας βοηθάει.