Tag Archives: εφηβεία

Οδηγός για φαγητό εκτός σπιτιού στην εφηβεία

4933735272_fa07ba8df9_z
Image credit : Joey
Μια από τις αγαπημένες διατροφικές συνήθειες των εφήβων είναι το γρήγορο φαγητό, αυτό δηλαδή που προορίζεται για γρήγορη κατανάλωση, χωρίς να απαιτεί την «ιεροτελεστία» του γεύματος. Η έξοδος σε φαστ-φουντ, πιτσαρία, σουβλατζίδικο, σαντουιτσάδικο (για φαγητό εκτός σπιτιού ) είναι για τους εφήβους κάτι περισσότερο από μια απλή βόλτα για να φάνε, ενώ ευχαρίστως απολαμβάνουν το γρήγορο φαγητό και στο σπίτι παραγγέλνοντας. Για τις αγαπημένες τους αυτές γευστικές προτιμήσεις οι έφηβοι ακούνε πολλά αρνητικά σχόλια, ειδικότερα από τους γονείς, αλλά και άλλους ενήλικες, διότι η ποιότητα του γρήγορου φαγητού σε γενικές γραμμές δεν το καθιστά μια θρεπτική επιλογή. Είναι αλήθεια ότι σε σχέση με το «σπιτικό», το γρήγορο φαγητό είναι σχεδόν πάντα πιο πλούσιο σε λίπος, ειδικά κορεσμένο λίπος, αλάτι, ζάχαρη και πιο φτωχό σε διαιτητικές ίνες και θρεπτικά συστατικά, όπως ο σίδηρος και το ασβέστιο. Επίσης, προωθείται το μεγάλο μέγεθος στις μερίδες που μπορεί να σερβιριστεί και είναι πιο πλούσιο σε θερμίδες, χωρίς παρόλα αυτά να είναι πάντα αποτελεσματικό στο να προκαλεί «χορτασμό». Τόσο εξαιτίας της σύστασής του σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά όσο και εξαιτίας άλλων αλλαγών που μπορεί να φέρει στο καθημερινό διαιτολόγιο του εφήβου, η τακτική του κατανάλωση δεν μπορεί να συμβαδίσει με τη λεγόμενη «ισορροπημένη διατροφή», την τόσο απαραίτητη σε όλους, αλλά ειδικότερα στους εφήβους.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι δεν μπορείς να απολαμβάνεις το γρήγορο φαγητό, αρκεί να είναι σε ένα πιο προσεγμένο πλαίσιο. Η βασική αρχή άλλωστε για την ισορροπημένη διατροφή είναι ότι όλα τα τρόφιμα και γεύματα έχουν θέση, τηρουμένων των αναλογιών. Για να το εφαρμόσεις αυτό σε σχέση με το γρήγορο φαγητό, σημασία έχει και η συχνότητα και οι επιλογές. Δηλαδή, θα πρέπει πρώτα να ελέγξεις πόσο συχνά καταναλώνεις γρήγορο φαγητό, κρατώντας ίσως τη συνήθεια αυτή για την έξοδό σου και προσπαθώντας να μην εκτοπίζεις καθημερινά τα πιο θρεπτικά γεύματα. Έπειτα, ένα σπουδαίο «εργαλείο» είναι να τροποποιήσεις τις επιλογές σου σε γρήγορο φαγητό, ώστε να ελαχιστοποιήσεις τις λιγότερο υγιεινές επιλογές, και να μπορείς να διατηρήσεις συνολικά μια ποιοτική διατροφή και ένα υγιές βάρος. Για παράδειγμα, πολλά από τα εστιατόρια που σερβίρουν γρήγορο φαγητό προσφέρουν πιο υγιεινές εναλλακτικές επιλογές, ενώ υπάρχουν τρόποι να διαμορφώσεις κατάλληλα την παραγγελία σου. Για να το πετύχεις, ρίξε μια ματιά στις συμβουλές παρακάτω.

  1. Μην παραγγέλνεις τις μεγάλες μερίδες.

Συνήθως σε πολλά εστιατόρια το ίδιο τρόφιμο, π.χ. οι τηγανιτές πατάτες ή το αναψυκτικό, μπορεί να παραγγελθεί σε 3 διαφορετικά μεγέθη: μικρό, μεσαίο και μεγάλο, ή οι μερίδες ενός πιάτου διατίθενται σε μεγαλύτερο ή διπλάσιο μέγεθος, όπως είναι τα διάφορα μπέργκερς. Παρόλο που η μεγαλύτερη ποσότητα μπορεί να μην έχει μεγάλη διαφορά στην τιμή με τις μικρότερες, θα σου δώσει, αναλόγως με το τρόφιμο, πολλές επιπρόσθετες θερμίδες, λίπος, αλάτι ή ζάχαρη. Προσπάθησε, λοιπόν, να παραγγέλνεις τις μικρότερες μερίδες και να αποφεύγεις τις μεγάλες, ακόμα και εάν είναι μέρος ενός πιο οικονομικού πακέτου. Σκέψου άλλωστε ότι η ύπαρξη των μεγαλύτερων μερίδων σε ευνοϊκότερη τιμή είναι ουσιαστικά ένα τέχνασμα του μάρκετινγκ για να ευνοεί τη μεγαλύτερη κατανάλωση.

  1. Απόφυγε τις σάλτσες («σως»). 

Οι πρόσθετες σως, όπως η μαγιονέζα, οι σως τυριού, τα «salad dressings», περιέχουν πολλές θερμίδες και λίπος. Για να μειώσεις αυτές τις θερμίδες ζήτησε την παραγγελία σου χωρίς την σως ή ζήτησέ τη ξεχωριστά στο πλάι. Με αυτό τον τρόπο μπορείς να προσθέσεις εσύ λιγότερη, αφού στα περισσότερα εστιατόρια η ποσότητα που σου δίνουν είναι αρκετά μεγάλη. Εάν υπάρχουν, θα μπορούσες ίσως να διαλέξεις και κάποια light εκδοχή, χωρίς όμως να βάλεις μεγαλύτερη ποσότητα. Στις σαλάτες μπορείς να επιλέξεις αντί για κάποια σως μαγιονέζας, μια σως μουστάρδας, γιαουρτιού ή μόνο ελαιόλαδο ή ξύδι μπαλσάμικο.

  1. Απόφυγε τις τηγανιτές επιλογές.

Οι περισσότερες επιλογές σε ένα εστιατόριο γρήγορου φαγητού αφορούν τηγανιτά τρόφιμα, με κύριο τις τηγανιτές πατάτες αλλά και άλλα, όπως το ιδιαιτέρως δημοφιλές τηγανιτό παναρισμένο κοτόπουλο. Ο προβληματισμός σε σχέση με το τηγάνισμα έχει να κάνει και με τις θερμίδες και με την ποιότητα: με το τηγάνισμα το τρόφιμο απορροφά πολύ λάδι, ώστε του προστίθενται πολλές θερμίδες, η ποιότητα του λαδιού που χρησιμοποιείται στα εστιατόρια γρήγορου φαγητού δεν είναι ιδιαιτέρως καλή, ενώ η ίδια η διαδικασία του τηγανίσματος αλλοιώνει την ποιότητα κάποιων λιπαρών οξέων που περιέχει το λάδι, υποβαθμίζοντας τη θρεπτική του αξία. Σε πολλά εστιατόρια θα βρεις και ψητές εκδοχές των τροφίμων που σου αρέσουν, τις οποίες θα μπορούσες να δοκιμάσεις ως εναλλακτικές, ενώ μην ξεχνάς και την επιλογή του «λιγότερου» (π.χ. μικρότερη μερίδα ή μοίρασμα της μερίδας!).

  1. Επίλεξε το παιδικό μενού.

Στο παιδικό μενού οι μερίδες είναι μικρότερες και τα τρόφιμα σε πιο απλή ή «light» έκδοση. Φαίνεται δηλαδή ότι τα παιδικά πιάτα συνδυάζουν κάποιες από τις αρχές που αναφέρθηκαν παραπάνω, και θα μπορούσαν να αποτελούν μια επιλογή σου όταν θες να φας γρήγορο φαγητό.

  1. Απόφυγε τα αναψυκτικά.

Τα αναψυκτικά στα εστιατόρια γρήγορου φαγητού θεωρούνται «must»: προωθούνται ως συνοδευτικά όλων των πιάτων και αποτελούν μέρος πολλών συνδυαστικών πιάτων. Η κατανάλωσή τους στα εστιατόρια γρήγορού φαγητού ευνοείται και από την υψηλή περιεκτικότητα των τροφίμων σε αλάτι, η οποία σε κάνει τελικά να διψάς. Όμως, τα αναψυκτικά δεν συστήνονται για την καλή ενυδάτωση. Το καλύτερο μέσο ενυδάτωσης είναι το νερό, και το να μάθεις να συνοδεύεις τα γεύματά σου με νερό θα είναι μια καλή μακροχρόνια συνήθεια. Επίσης, τα αναψυκτικά light θα μπορούσαν να αποτελούν εναλλακτικές των κανονικών από την άποψη μόνο των θερμίδων και της ζάχαρης, τις οποίες ουσιαστικά τα light περιέχουν σε μηδενικές ποσότητες.

  1. Απόφυγε τις πιο λιπαρές επιλογές.

Για παράδειγμα, όταν είναι να φας σουβλάκια, απόφυγε τον γύρο -χοιρινό ή κοτόπουλο- και προτίμησε τα πιο άπαχα κρέατα, όπως τη μορφή σε καλαμάκι. Παράγγειλε, επίσης, αλάδωτη πίτα στο σουβλάκι και απόφυγε να προσθέσεις τηγανιτές πατάτες και σως. Ένα σουβλάκι με αλάδωτη πίτα, κοτόπουλο, λαχανικά και γιαούρτι έχει σχεδόν τις μισές θερμίδες από το κλασσικό σουβλάκι με γύρο κοτόπουλο, πατάτες και σως μαγιονέζας.

  1. Διαμόρφωσε την πίτσα σου διαφορετικά.

Παράγγειλε μια πίτσα με πολλά λαχανικά και λεπτή ζύμη. Απόφυγε τα πολλά αλλαντικά και τα διαφορετικά τυριά, προσπαθώντας να βάλεις μόνο ένα είδος αλλαντικού και μόνο ένα είδος τυριού ή ακόμα και ένα από τα δύο. Επίσης, συνοδευτικά μπορείς να παραγγείλεις μια σαλάτα, ώστε να σε χορτάσει πιο εύκολα, και βέβαια μοιράσου την πίτσα με τους φίλους σου!

  1. Υπάρχουν και άλλες επιλογές!

Υπάρχουν και άλλες επιλογές για γρήγορο φαγητό! Μπορείς να παραγγείλεις ένα σάντουιτς, μια μπαγκέτα ή μια κρέπα, τα οποία συνήθως είναι πιο «ελαφριά» από την άποψη των θερμίδων και του λίπους σε σχέση με τις άλλες επιλογές που συνήθως υπάρχουν στα εστιατόρια γρήγορου φαγητού. Τα σημεία, βεβαίως, που αναφέρθηκαν και παραπάνω ισχύουν και εδώ, π.χ. προσπάθησε να προσθέσεις όσο το δυνατόν λιγότερα υλικά, με εξαίρεση τα λαχανικά, απόφυγε τις τηγανιτές πατάτες και τις σως, και επίλεξε το μέγεθος ανάλογα με την πείνα σου και όχι με την προσφορά!

Σύμφωνα με τις συστάσεις της Εθνικής Δράσης Υγείας για τη Ζωή των Νέων, www.eyzin.minedu.gov.gr

Ομιλίες με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κατά της Παχυσαρκίας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας, επισκέφθηκα, με μεγάλη μου χαρά, την Παρασκευή 21 Νοεμβρίου το 2ο Γυμνάσιο Άρτας και την Δευτέρα 24 Νοεμβρίου το 1ο Γυμνάσιο Άρτας και μιλήσαμε με τα παιδιά για τις συνέπειες της παχυσαρκίας και τη σωστή διατροφή κατά την διάρκεια της εφηβείας. Η ανταπόκρση των παιδιών και των καθηγητών τους με ενθουσίασε…Εύχομαι να δόθηκε “τροφή για σκέψη” και το σκηνικό της παιδικής-εφηβικής παχυσαρκίας να αρχίζει να αλλάζει…Θα ακολουθήσουν και άλλες ομιλίες τις επόμενες εβδομάδες…

 

 

DSCN0006DSCN0011WP_20141124_006WP_20141124_010

 

 

Ποιο είναι το ιδανικό βάρος για μένα;

4294686556_bfd35c6396_zImage credit : stevendepolo

Καταρχάς είναι σημαντικό να ξεκινήσουμε από το ερώτημα τι θεωρείται ιδανικό. Πώς μπορεί να προσδιοριστεί αυτό; Πώς μπορεί να μετρηθεί; Με βάση ποια κριτήρια; Πώς θα καταλήξουμε λοιπόν στο ποιο είναι το ιδανικό βάρος για εμάς;

Σημείο 1ο:

Κριτήριο σίγουρα δεν θεωρείται το να μπορέσουμε να φορέσουμε κάποιο συγκεκριμένο νούμερο σε παντελόνι, ούτε το να αποκτήσουμε το σώμα κάποιας διάσημης ή κάποιου φιλικού μας προσώπου που μπορεί να έχουμε σαν πρότυπο.

Σημείο 2ο:

Κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός. Όπως τα χαρακτηριστικά του προσώπου μας και τα στοιχεία του χαρακτήρα μας είναι μοναδικά και διαφορετικά σε κάθε άνθρωπο, κάτι αντίστοιχο ισχύει και για το σώμα μας. Ο καθένας μας έχει έναν συγκεκριμένο σωματότυπο και ένα συγκεκριμένο προκαθορισμένο σημείο βάρους (setpoint). Πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι οι άνθρωποι είναι γενετικά προγραμματισμένοι να διατηρούν το βάρος τους μέσα σε ένα προκαθορισμένο (set point) εύρος το οποίο ποικίλει από άτομο σε άτομο ανεξάρτητα από άλλες ομοιότητες όπως το ύψος.

Το εύρος αυτό λοιπόν επηρεάζεται από κληρονομικούς παράγοντες. Άλλες μελέτες μέσα στη θεωρία προτείνουν ότι επηρεάζεται από τη δίαιτα και τον τρόπο ζωής, το κάπνισμα και το επίπεδο άσκησης. Για παράδειγμα η αερόβια άσκηση, προωθεί ένα χαμηλότερο προκαθορισμένο σημείο για όσο κάποιος γυμνάζεται, ενώ δίαιτες υψηλές σε λιπαρά και ζάχαρη φαίνεται να ενισχύουν ένα υψηλότερο set point. Και η δίαιτα φαίνεται να ενισχύει ένα υψηλότερο προκαθορισμένο σημείο (set point). Με άλλα λόγια τα άτομα που κάνουν συνέχεια δίαιτες τελικά καταλήγουν να αυξάνουν το προκαθορισμένο σημείο βάρους τους και όχι να το μειώνουν όπως αγωνίζονται. Αυτή η διαρκής προσπάθεια, να δείξει η ζυγαριά παρακάτω, με κάθε τίμημα, μακροπρόθεσμα τους οδηγεί στο να αποκτούν ένα συνεχώς αυξανόμενο βάρος.

Επίσης, τα set points τείνουν να αυξάνουν με την ηλικία. Γι’ αυτό είναι μη ρεαλιστικό και πιθανώς ανθυγιεινό να έχει κάποιος σαν στόχο το να διατηρεί το βάρος που είχε στην εφηβεία του, όταν πλέον έχει φτάσει στα 30 και στα 40.

Το να προσπαθεί λοιπόν να φτάσει κάποιος κάτω από αυτό το προκαθορισμένο σημείο μπορεί να έχει επιπτώσεις στην σωστή λειτουργία του οργανισμού αλλά και του μεταβολισμού του και επίσης εξηγεί πολλές φορές τον λόγο που κάποιος δεν μπορεί να διατηρήσει την απώλεια βάρους για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Σημείο 3ο:

Μπορεί ακόμα 2 γυναίκες να έχουν ακριβώς το ίδιο ύψος, ακριβώς το ίδιο βάρος, ακριβώς την ίδια ηλικία, αλλά το σώμα της καθεμίας να δείχνει τελείως διαφορετικό.

Επίσης μια πολύ λεπτή γυναίκα ίσως να παρουσιάζεται ελλειποβαρής αλλά ίσως να έχει το κατάλληλο βάρος για το σώμα της, να είναι ακριβώς ή πάνω από το δικό της προκαθορισμένο σημείο.

Αυτό εξαρτάται από τον σωματότυπο, αλλά και από το επίπεδο λίπους στο σώμα της καθεμίας. Είναι σημαντικό λοιπόν, να μην επικεντρωνόμαστε μόνο στην ένδειξη της ζυγαριάς, αλλά να συνυπολογίζουμε την αναλογία λιπώδους και άλιπης μάζας.

Σημείο 4ο:

Μην προσπαθείτε να βρείτε το ιδανικό σας βάρος λοιπόν μόνοι σας με βάση τις εξισώσεις που προκύπτουν είτε από τον Δείκτη Μάζας Σώματος είτε τον κανόνα «10 κιλά κάτω από τα εκατοστά του ύψους μου». Αυτοί οι τύποι είναι πολύ γενικοί. Αναλογιστείτε ότι είναι οι ίδιοι για άντρες και γυναίκες, δεν λαμβάνουν υπόψιν την ηλικία, ούτε τον σωματότυπο και τα επίπεδα λίπους του σώματος. Και σίγουρα δεν λαμβάνουν υπόψιν τις ιδιαιτερότητες αλλά και τα προβλήματα υγείας που μπορεί να έχει κάποιος. Οι εξισώσεις αυτές βγαίνουν με βάση μελέτες για τον γενικό πληθυσμό και τους μέσους όρους που προκύπτουν από αυτόν.

Σημείο 5ο:

Ιδανικό θεωρείται το βάρος στο οποίο αισθανόμαστε καλά και ο οργανισμός μας λειτουργεί «ιδανικά».

Είναι το βάρος στο οποίο διατηρούμαστε όταν ο οργανισμός μας προσλαμβάνει επαρκείς ποσότητες ενέργειας (η οποία προέρχεται από την επαρκή πρόσληψη  όλων των θρεπτικών συστατικών) και που άμα γίνει απώλεια κάτω από αυτό, οι μεταβολικές διεργασίες δεν θα γίνονται αποτελεσματικά και κατά συνέπεια δεν θα είμαστε υγιείς, τόσο σωματικά όσο και ψυχικά (μην ξεχνάτε ότι ελλείψεις θρεπτικών συστατικών μπορεί να προκαλέσουν νευρικότητα, άνχος, έλλειψη συγκέντρωσης, εκνευρισμό, κτλ).

Τέλος είναι το βάρος που παράλληλα με τα παραπάνω μπορεί να είναι διατηρήσιμο. Δηλαδή να μπορούμε να το διατηρήσουμε μακροπρόθεσμα, χωρίς να πρέπει να στερούμαστε για να το καταφέρουμε και να κάνουμε κάτι πέραν από αυτό που μας είναι εφικτό είτε σε επίπεδο διατροφής είτε σε επίπεδο άσκησης.