Tag Archives: βουλιμία

Συμπεριφορές και συμπτώματα Διατροφικών Διαταραχών

6817324735_4f53bb3cd9_zImage credit :  Rega Photography

Σε περίπτωση που διαπιστώσετε ότι το παιδί σας ή κάποιο συγγενικό ή φιλικό πρόσωπο παρουσιάζει κάποια από τα παρακάτω συμπτώματα διατροφικών διαταραχών ή συμπεριφορές καλό θα ήταν να θορυβηθείτε και να αναζητήσετε την βοήθεια κάποιου ειδικού.

  1. Δραματική μείωση βάρους σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
  2. Φορούν φαρδιά και σκούρα ρούχα για να κρύψουν το μέγεθος του σώματός τους.
  3. Εμμονή με το βάρος και παραπονιούνται συνεχώς για αυτό.
  4. Εμμονή με τις θερμίδες και τα λιπαρά που περιέχουν ο τροφές.
  5. Εμμονή με τη συνεχή άσκηση.
  6. Συχνές επισκέψεις στη τουαλέτα αμέσως μετά από κάθε γεύμα.
  7. Οφθαλμοφανής περιορισμός της τροφής και υποσιτισμός.
  8. Ύπαρξη συχνών βουλιμικών κρίσεων.
  9. Χρήση ή απόκρυψη χρήσης χαπιών διαίτης ή καθαρτικών.
  10. Κοινωνική απόσυρση, φόβος να τρώνε μπροστά στους άλλους.
  11. Ασυνήθιστο τελετουργικό λήψης τροφών όπως να γυρίζουν το φαγητό γύρω – γύρω από το πιάτο για να φαίνεται ότι τρώνε, να κόβουν σε υπερβολικά μικρά κομματάκια την τροφή, να αποφεύγουν να φέρουν σε επαφή το πιρούνι με το στόμα, μασούν και φτύνουν το φαγητό χωρίς να το καταπίνουν, κρύβουν το φαγητό μέσα στα κρεβατοσκεπάσματα και μετά το πετούν.
  12. Κρύβουν τροφές σε περίεργα μέρη όπως κουρτίνες, ντουλάπες, βαλίτσες, κάτω από τραπέζι ώστε να αποφεύγουν (ανορεξία) ή να το φάνε αργότερα (βουλιμία).
  13. Αόριστα και ασαφή, μυστικές μεθόδους πρόσληψης της τροφής.
  14. Εμμονή με το μαγείρεμα, διαβάζουν βιβλία που αφορούν την απώλεια βάρους και τις διατροφικές διαταραχές.
  15. Αυτοκατηγορία ύστερα από κατανάλωση τροφής.
  16. Τριχόπτωση. Ωχρή ή γκρι εμφάνιση του δέρματος.
  17. Ζαλάδες και πονοκέφαλοι.
  18. Συχνά ερεθισμένος ο λαιμός.
  19. Πολύ χαμηλή αυτοπεποίθηση, συναισθήματα απαξίωσης θεωρώντας συχνά τους εαυτούς ηλίθιους και χονδρούς. Ανάγκη για αποδοχή και αναγνώριση από τους άλλους.
  20. Παραπονιούνται συχνά ότι κρυώνουν.
  21. Υπόταση.
  22. Απώλεια περιόδου.
  23. Τελειομανής προσωπικότητα.
  24. Απώλεια σεξουαλικής επιθυμίας.

Παρορμητική υπερφαγία (Αδηφαγική Διαταραχή)

2401027736_a1a8eef745_zImage credit : MissTurner

Όταν ακούμε τον όρο διατροφική διαταραχή, συνήθως στο μυαλό μας έρχεται η νευρική ανορεξία και η νευρική βουλιμία. Η αλήθεια είναι όμως, ότι αυτές παρουσιάζονται περισσότερο κυρίως λόγω του ότι συνήθως συνοδεύονται από εκκαθαριστικές μεθόδους (εμετό, καθαρκτικά, χάπια διαίτης, υπεργυμναστική, κτλ), οι οποίες μπορούν να φτάσουν σε σημείο να είναι απειλητικές για την ίδια την ζωή κάποιου.

Ωστόσο υπάρχουν και άλλες διατροφικές διαταραχές, οι οποίες μάλιστα είναι και πιο συχνές και οι περισσότεροι δεν τις αντιλαμβάνονται ως απειλητικές για την υγεία. Αυτό όμως δεν ισχύει.

Σε αυτό το άρθρο θα μιλήσουμε για την αδηφαγική διαταραχή η οποία μάλιστα είναι πολύ συνηθισμένη.

Αυτή η διατροφική διαταραχή χαρακτηρίζεται από:

  • Επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερφαγίας που συνήθως χαρακτηρίζονται από μεγάλη ποσότητα κατανάλωσης τροφής σε σύντομο χρονικό διάστημα, πχ. μέσα σε 2-3 ώρες
  • Συνοδεύονται κυρίως από την αίσθηση απώλειας ελέγχου κατά την διάρκεια του βουλιμικού επεισοδίου, πχ το συναίσθημα ότι δεν μπορεί να σταματήσει να τρώει ή να ελέγξει το πόσο τρώει.
  • Τα υπερφαγικά ή βουλιμικά επεισόδια συνοδεύονται με λιγότερο τρεις από τις παρακάτω συμπεριφορές:
    • Τρώει πάρα πολύ γρήγορα (γρηγορότερα από το συνηθισμένο)
    • Τρώει μέχρι να αισθανθεί δυσφορία (πέρα από το σημείο που έχει χοστάσει)
    • Τρώει μεγάλες ποσότητες φαγητού χωρίς να πεινάει πραγματικά
    • Τρώει συνήθως μόνος/η ή κρυφά γιατί αισθάνεται ντροπή και αμηχανία μπροστά στους άλλους για τις ποσότητες που καταναλώνει.
    • Νιώθει αηδία για τον εαυτό του, θλίψη και τεράστια ενοχή μετά από κάθε βουλιμικό
    • Πολύ άγχος σε ότι αφορά την υπερφαγία. Πολλές φορές αναφέρουν ότι είναι σαν να τους «σπρώχνει κάτι».
    • Τα βουλιμικά επεισόδια συμβαίνουν τουλάχιστον 1-2 ημέρες την εβδομάδα τουλάχιστον για 3 μήνες.
    • Δεν χρησιμοποιούνται στρατηγικές εκκαθάρισης (εμετοί, καθαρκτικά, διουρητικά, χάπια διαίτης) ή ακραίες μέθοδοι ελέγχου του βάρους όπως ο εθισμός στη γυμναστική ή η νηστεία.

Αυτή η συνθήκη επηρεάζει ένα μεγαλύτερο εύρος ηλικιών και μια ακόμα μεγαλύτερη περιοχή σε σχέση με το φύλο, από ότι η βουλιμία και η ανορεξία και κάποιοι άνθρωποι έχουν υποφέρει από ανορεξία ή βουλιμία στο παρελθόν.

Νυχτερινή Υπερφαγία

3687665853_02ef810db6_zImage Credit : Alyssa L. Miller

Κάποιες νύχτες δεν είναι ίδιες με τις υπόλοιπες, ούτε όλοι οι άνθρωποι δραστηριοποιούνται τις νύκτες με τον ίδιο τρόπο. Άλλοι επιθυμούν να ξεκουραστούν και άλλοι να εκτονωθούν.

Οι βραδινές ώρες σχεδόν πάντα μας επιτρέπουν να κάνουμε πράγματα χωρίς να εκθέτουμε τον εαυτό μας στο «φως» της μέρας και στην κριτική των άλλων. Εκείνες τις στιγμές επιτρέπεται να χαθεί ο έλεγχος της δίαιτας, της στέρησης της τροφής, αφού κανένας δεν πρόκειται να το σχολιάσει ή να το επικρίνει. Όταν οι άλλοι δεν μας παρατηρούν, τότε είναι η κατάλληλη στιγμή να σπάσουμε τα απαγορευτικά όρια και να εκτονώσουμε την πιεσμένη ενέργεια μας με το φαγητό.

Η νυχτερινή υπερφαγία εμφανίζεται συνήθως στα άτομα που έχουν μία αρκετά ιδιαίτερη σχέση με το φαγητό και κυρίως δεν μπορούν να απολαύσουν το φαγητό χωρίς ενοχές. Επειδή το φαγητό έχει σημαντικό νόημα για εκείνους σε σημείο εξαρτητικό, δηλαδή «μου κάνει κακό αλλά εγώ το χρειάζομαι για να μπορώ να αντέχω τις δυσκολίες της ζωής, τα προβλήματά μου, για να μην βλέπω αυτά που με ενοχλούν, με πληγώνουν, με θυμώνουν και με ματαιώνουν». Χρησιμοποιούν ασυνείδητα το φαγητό ως μέσο μετατόπισης και μετάθεσης των σημαντικών οδυνηρών συναισθημάτων τους. Το φαγητό λειτουργεί ταυτόχρονα με δύο ρόλους, εκείνο του λυτρωτή και του αυτό του τιμωρού.

Οι περιπτώσεις που αποσυμπιέζονται μέσα από τις βραδινές ή τις μεταμεσονύκτιες εξορμήσεις είναι οι ακόλουθες τρεις:

  1. Η πρώτη αφορά γυναίκες που έχουν νευρική ανορεξία. Επιτρέπουν στον εαυτό τους να χάσουν στοιχειωδώς τον έλεγχο της πείνας τους αργά το βράδυ κυρίως, για να μην δώσουν τη χαρά στους γονείς τους ότι τρώνε. Μπορούν να φάνε ανενόχλητα το παραμικρό. Επευφημισμός και θετικό σχόλιο «άντε μπράβο τρως παιδί μου» για εκείνες βέβαια εκλαμβάνεται ως αρνητικό γιατί απλούστατα δεν κατάφεραν να ελέγξουν την πείνα τους.
  2. Η δεύτερη περίπτωση αφορά γυναίκες που έχουν νευρική βουλιμία και ταλαιπωρούνται συνεχώς από την απώλεια ελέγχου του φαγητού. Το βράδυ συνήθως είναι ο καταλληλότερος χρόνος να επιδοθούν σε βουλιμικά επεισόδια που συνδέονται κάποιες φορές από εμετούς «κάθαρσης». Εκείνη τη στιγμή μπορούν να καταναλώσουν όση τροφή έχουν αγοράσει ή βρει χωρίς να ακούνε τους άλλους να λένε «πάλι τρως, είπες ότι θα προσέχεις, πάλι θα παχύνεις», ή «πάλι έκανες εμετό, θα καταστραφείς».
  3. Η τρίτη και τελευταία περίπτωση είναι εκείνοι που έχουν χρόνιο πρόβλημα παχυσαρκίας με συνεχή αυξομείωση βάρους και πάσχουν από αδηφαγική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από έντονες βουλιμικές κρίσεις, και συνοδεύονται από συναισθήματα ενοχών, απαξίωσης, ντροπής, κοινωνικής απόσυρσης και κατάθλιψης. Το φαινόμενο της νυκτερινής υπερφαγίας λειτουργεί και σε αυτή τη περίπτωση αρχικά ως απώλεια ελέγχου της δίαιτας, και στη συνέχεια ως αποφυγή επίκρισης και απαξίωσης από τους άλλους. Επειδή το συναίσθημα της ντροπής είναι πολύ πιο έντονο σε αυτά τα άτομα, η βραδινή κατανάλωση του φαγητού λειτουργεί ως όαση από τη φοβερή επίκριση και το στιγματισμό που δέχονται καθημερινά στη ζωή τους.

Κλείνοντας θεωρώ ότι τη νύχτα ενώ όλοι ησυχάζουν, οι καρδιές αυτών των ανθρώπων ανακουφίζονται προσωρινά με την «άσκοπη» για εμάς τους άλλους κατανάλωση τροφής. Αλλά για εκείνους είναι το ισχυρό όπλο ενάντια σε όλα εκείνα που τους ταλαιπωρούν και τους βασανίζουν.

Νευρική Βουλιμία (BN)

 6649095491_7610649637_zImage credit : LauraLewis23

Ως συνέχεια του προηγούμενου άρθρου όπου έγινε αναφορά στα συμπτώματα της νευρικής ανορεξίας, θα αναφερθούμε και στα συμπτώματα της νευρικής βουλιμίας.

Η νευρική βουλιμία είναι μία διατροφική διαταραχή η οποία συνήθως συνδέεται με ανθρώπους που έχουν δυσλειτουργικό υπόβαθρο, σεξουαλική κακοποίηση και δυσκολίες προσωπικότητας. Η βουλιμία είναι μια στρατηγική που δοκιμάζεται από πολλούς ανθρώπους και λειτουργεί μόνο για μια μειοψηφία. Άπαξ και ξεκινήσει εξελίσσεται από μόνη της εξαιτίας της δυναμικής της ασθένειας. Για μερικούς ανθρώπους η βουλιμία τους συμβαίνει λόγω κακής τύχης.

Το θετικό σε σχέση με την νευρική ανορεξία (αν θα μπορούσαμε να μιλάμε για θετικά), είναι ότι υπάρχουν πολλές επιπτώσεις στον οργανισμό και στην υγεία του ατόμου που πάσχει από νευρική βουλιμία και κυρίως προέρχονται ως συνέπειες των εμετών (θα αναφερθούμε σε άλλο άρθρο), αλλά πέραν από σπάνιες εξαιρέσεις, δεν απειλείται η ζωή του ατόμου που πάσχει.

Ποιες συμπεριφορές παρουσιάζει όμως ένα άτομο με νευρική βουλιμία;

  • Επαναλαμβανόμενα βουλιμικά επεισόδια που χαρακτηρίζονται από την ποσότητα και την έλλειψη ελέγχου κατά την διάρκειά τους.
  • Το άτομο προκαλεί εμετό ή κάνει χρήση διουρητικών, καθαρκτικών ή χαπιών για την απώλεια βάρους.
  • Το άτομο κάνει υπεργυμναστική και ακραίες μορφές δίαιτας για να χάσει βάρος.
  • Το λιγότερο δύο φορές την εβδομάδα κάνει βουλιμικά επεισόδια χρησιμοποιώντας τις παραπάνω μεθόδους.
  • Αυτοεκτιμάται με βάση το μέγεθος και το βάρος του.

Υποκατηγορίες:                                                      

Α. Εκκαθαριστικός τύπος : εμετοί / καθαρκτικά / διουρητικά

Β. Μη εκκαθαριστικός τύπος : αυστηρές δίαιτες και υπεργυμναστική
Γ. Σπανιότερα συνδυασμός Α & Β

Όπως και στην περίπτωση της νευρικής ανορεξίας, έτσι και στην νευρική βουλιμία μπορεί να μην πληρούνται όλα τα κριτήρια και να θεωρείται άτυπη ή μη συγκεκριμενοποιημένη μορφή. Άτυπη λοιπόν νευρική βουλιμία έχουμε όταν :

  • Πραγματοποιούν υπερφαγικά επεισόδια, τα οποία συνοδεύονται από μεγάλο άγχος, αλλά χωρίς εμετούς, καθαρκτικά, κλπ.
  • Υπάρχει υπερφαγία συνοδευόμενη από μορφές αντιμετώπισης όπως, φάρμακα για τον θυρεοειδή, χάπια διαίτης κλπ (πχ διαβητικός που εσκεμμένα μειώνει την δόση της ινσουλίνης).
  • Τα βουλιμικά εμφανίζονται λιγότερο από δύο φορές την εβδομάδα επί τρεις μήνες.
  • Χωρίς να έχουν κάνει υπερφαγία χρησιμοποιούν εμετό πχ για δύο μπισκότα.
  • Μασούν μεγάλες ποσότητες φαγητού χωρίς να το καταπίνουν, αλλά το φτύνουν.

Διατροφικές Διαταραχές (κατηγορίες)

6817319125_94a12903f3_zImage credit : Rega Photography

Οι πιο συνηθισμένες διατροφικές διαταραχές είναι :

 

ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ (ΝΑ)

Τα άτομα που πάσχουν από νευρική ανορεξία συνήθως παρουσιάζουν τα εξής συμπτώματα :

  • Άρνηση να διατηρήσουν το βάρος τους πάνω από το κατώτερο φυσιολογικό για την ηλικία και το ύψος τους. 15% λιγότερο βάρος από το αναμενόμενο.
  • Έντονος φόβος να μην πάρουν λίπος.
  • Το βάρος και το μέγεθός τους καθορίζουν απόλυτα τον τρόπο που αξιολογούν την ζωή τους. Άρνηση να δεχθούν την κρίσιμη σοβαρότητα της κατάστασής τους.
  • Στις γυναίκες απώλεια της έμμηνου ρήσης για τους τελευταίους 3 μήνες.

Υποκατηγορίες :        

Α. Περιοριστικός τύπος (όπου περιορίζεται πάρα πολύ η τροφή)           

Β. Εκκαθαριστικός / καθαρκτικός τύπος (το άτομο που πάσχει χρησιμοποιεί εκκαθαριστικές μεθόδους – εμετούς, καθαρκτικά, υπεργυμναστική, αδυνατιστικά χάπια, κτλ)

 

ΜΗ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ

  • Όλα τα κριτήρια (συμπτώματα) τα συναντάμε, εκτός της αμηνόρροιας.
  • Όλα τα κριτήρια (συμπτώματα) τα συναντάμε, εκτός από το πολύ χαμηλό βάρος. Συνήθως προσπαθούν να το μειώσουν, αλλά ακόμη κυμαίνεται σε φυσιολογικά επίπεδα. 

 

ΝΕΥΡΙΚΗ ΒΟΥΛΙΜΙΑ (ΝΒ)

Ένα άτομο θεωρείται ότι πάσχει από νευρική βουλιμία όταν εμφανίζει τις παρακάτω συμπεριφορές :

  • Επαναλαμβανόμενα βουλιμικά επεισόδια που χαρακτηρίζονται από την ποσότητα και την έλλειψη ελέγχου κατά την διάρκειά τους.
  • Το άτομο προκαλεί εμετό ή κάνει χρήση διουρητικών, καθαρκτικών ή χαπιών για την απώλεια βάρους.
  • Το άτομο κάνει υπεργυμναστική και ακραίες μορφές δίαιτας για να χάσει βάρος.
  • Το λιγότερο δύο φορές την εβδομάδα κάνει βουλιμικά επεισόδια χρησιμοποιώντας τις παραπάνω μεθόδους.
  • Αυτοεκτιμάται με βάση το μέγεθος και το βάρος του.

Υποκατηγορίες:      

Α. Εκκαθαριστικός τύπος : εμετοί / καθαρκτικά / διουρητικά

Β. Μη εκκαθαριστικός τύπος : αυστηρές δίαιτες και υπεργυμναστική
Γ. Σπανιότερα συνδυασμός Α & Β

 

ΜΗ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΝΕΥΡΙΚΗ ΒΟΥΛΙΜΙΑ

  • Υπερφαγία, η οποία συνοδεύεται από μεγάλο άγχος, αλλά χωρίς εμετούς, καθαρκτικά, κλπ.
  • Υπερφαγία συνοδευόμενη από μορφές αντιμετώπισης όπως, φάρμακα για τον θυρεοειδή, χάπια διαίτης κλπ (πχ διαβητικός που εσκεμμένα μειώνει την δόση της ινσουλίνης)
  • Τα βουλιμικά εμφανίζονται λιγότερο από δύο φορές την εβδομάδα επί τρεις μήνες.
  • Χωρίς να έχουν κάνει υπερφαγία χρησιμοποιούν εμετό πχ για δύο μπισκότα.
  • Μασούν μεγάλες ποσότητες φαγητού χωρίς να το καταπίνουν, αλλά το φτύνουν.

 

 ΑΔΗΦΑΓΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ (BED)

Τα άτομα που πάσχουν από Binge Eating Disorder (Αδηφαγική Διαταραχή) ακολουθούν την παρακάτω διατροφική συμπεριφορά :

Επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερφαγίας που συνήθως χαρακτηρίζονται από μεγάλη ποσότητα κατανάλωσης τροφής σε σύντομο χρονικό διάστημα, πχ μέσα σε 2-3 ώρες. Συνοδεύονται κυρίως από την αίσθηση απώλειας ελέγχου κατά τη διάρκεια του βουλιμικού επεισοδίου, πχ το αίσθημα ότι δεν μπορεί να σταματήσει να τρώει ή να ελέγξει πόσο τρώει.

  1. Τα υπερφαγικά ή βουλιμικά επεισόδια συνοδεύονται με λιγότερο τρεις από τις παρακάτω συμπεριφορές :
    • Τρώει πάρα πολύ γρήγορα.
    • Τρώει μέχρι να νοιώσει άβολα γεμάτος/η.
    • Τρώει μεγάλες ποσότητες φαγητού χωρίς να πεινάει πραγματικά.
    • Τρώει συνήθως μόνος/η – κρυφά, γιατί αισθάνεται ντροπή και αμηχανία μπροστά στους άλλους για τις ποσότητες που καταναλώνει.
    • Νοιώθει αηδία για τον εαυτό του, θλίψη και τεράστια ενοχή μετά από κάθε βουλιμικό.
    • Αισθάνεται ότι “έχει τον έλεγχο” ή ότι “τον οδηγούν” σαν να υπάρχει μια άλλη παρουσία από την άποψη του φαγητού.
  1. Πολύ άγχος σε ότι αφορά την υπερφαγία.
  1. Τα βουλιμικά επεισόδια συμβαίνουν κατά μέσο όρο το λιγότερο 1-2 ημέρες την εβδομάδα για 3 μήνες.
  1. Τα βουλιμικά επεισόδια δεν συνοδεύονται συνήθως από εμετούς, καθαρκτικά, αυστηρές δίαιτες, υπεργυμναστική, διουρητικά, χάπια διαίτης.

Οι φωνές μέσα μας

5540462170_d5297d9ce8_z

Image credit : HowardLake

Οι περισσότεροι άνθρωποι και κυρίως τα άτομα που ασχολούνται με δίαιτες έχουν κάνει (λίγο ή πολύ) έναν διαχωρισμό των τροφίμων σε αυτά που παχαίνουν (και άρα «πρέπει» να αποφεύγουν) και σε αυτά που δεν παχαίνουν (και άρα μπορούν να τρώνε με ασφάλεια όση ποσότητα θέλουν).

Στην πράξη όμως η αλήθεια είναι ότι αυτά τα τρόφιμα που πιστεύουν ότι παχαίνουν είναι κι αυτά που είναι πιο επιθυμητά, που στην πραγματικότητα «θέλουν» να φάνε, αφού τα τρόφιμα με τα περισσότερα λιπαρά ή ζάχαρη είναι και πιο εύγεστα. Παράλληλα ο εγκέφαλος έχει καταγράψει ότι αυτά τα τρόφιμα έχουν την ιδιότητα να μας χορταίνουν πολύ γρήγορα, αν και μας χορταίνουν για λιγότερη ώρα.

Οι λόγοι όμως δεν είναι μόνο αυτοί. Έχοντας στο μυαλό τους ότι κάποιο τρόφιμο «δεν πρέπει» να το φάνε, αυτό και μόνο, κάνει αυτό το τρόφιμο πιο επιθυμητό. Είναι καθαρά ψυχολογικό, να θέλουμε το απαγορευμένο, να θέλουμε τον πειρασμό. Μέσα μας υπάρχουν 3 ειδών φωνές : η φωνή «του γονιού», η φωνή «του παιδιού» και αυτή «του ενήλικα».

Η φωνή «του γονιού» αντιπροσωπεύει τα «πρέπει» που έχει ο καθένας μας – όπως μας έλεγαν οι γονείς, «πρέπει να κάνεις αυτό για να είσαι καλό παιδί». Αντιπροσωπεύουν αυτά που πιστεύουμε ότι έχουμε υποχρέωση να κάνουμε ακόμα και αν δεν είναι αυτό που θέλουμε.

Παραδείγματα αυτής της φωνής όσον αφορά το φαγητό είναι :

-«για να χάσω βάρος πρέπει να στερηθώ»

-«δεν πρέπει να τρώω γλυκά και σοκολάτες»

-«δεν πρέπει να τρώω ψωμί»

-«δεν πρέπει να τρώω το βράδυ»

-«αν υποτροπιάσω θα είμαι μια απόλυτη αποτυχία»

-«αδύνατη σημαίνει δεν θα ξαναφάω υπερβολικά»

-«οι παχείς άνθρωποι δε χρειάζεται να τρώνε όσο οι αδύνατοι»

-«ποτέ δε θα φάω σοκολάτα ξανά»

-«θα έπρεπε να μπορώ να έχω γλυκά στο σπίτι και να μην  θέλω να τα φάω»

-«άμα είμαι αδύνατη, θα είμαι χαρούμενη»

-«το βράδυ θα φάω μόνο ένα γιαούρτι»

Η φωνή «του παιδιού» αντιπροσωπεύει τα «θέλω» μας. Αυτά που πραγματικά θέλουμε να κάνουμε – όπως κάνουν τα παιδιά, που μουτρώνουν και φωνάζουν στους γονείς, ότι «δεν με νοιάζει τι θέλεις, εγώ θέλω να κάνω αυτό!».

Για παράδειγμα :

-«έχω ολοκληρωτικά καταστρέψει την μέρα μου με ένα πακέτο τσιπς, οπότε ας συνεχίσω να τρώω»

-«αν δεν φάω όλες τις σοκολάτες από το ντουλάπι, δεν θα σταματήσω να τις σκέφτομαι»

-Μητέρα : «κι άλλο θα φας;»

Κόρη : «θα το φάω όλο»

-«είχα μία πολύ δύσκολη ημέρα και σήμερα θα αφήσω τον εαυτό μου να φάει ότι βρει μπροστά του»

Η φωνή «του ενήλικα», βάζει στην πράξη τα «πρέπει» και τα «θέλω» σε μία πιο λογική βάση – «ξέρω ότι θα ήταν καλό να κάνω αυτό, αλλά επειδή αυτήν την στιγμή για μένα το να κάνω το άλλο έχει περισσότερα πλεονεκτήματα, θεωρώ ότι είναι καλύτερο για μένα να κάνω το άλλο». Αυτό και μόνο είναι πολύ απενοχοποιητικό.

5540463792_5ed995cd6a_zImage credit : HowardLake

Για παράδειγμα :

-«ξέρω ότι θα ήταν καλύτερο για μένα να μην φάω τώρα, από την στιγμή που έφαγα πριν από λίγο, αλλά είναι πολύ νόστιμο»

-«θα ήταν καλύτερο να μην φάω τώρα αφού σε λίγο θα κοιμηθώ»

-«θα ήταν καλύτερο να μην φάω άλλο αφού έχω χορτάσει. Αλλά γιατί θέλω να φάω κι άλλο; Μήπως επειδή είμαι ανχωμένη; Ας κάνω κάτι για να ηρεμήσω»

-«είχα πει ότι το βράδυ θα έτρωγα μόνο ένα γιαούρτι, αλλά από την στιγμή που πεινάω πολύ, αν φάω ένα γιαούρτι, δεν θα χορτάσω και πολύ πιθανόν να καταλήξω να φάω πριν κοιμηθώ. Οπότε ας φάω κάτι άλλο που θα με χορτάσει περισσότερο»

Η φωνή του γονιού είναι πολύ έντονη στα άτομα που έχουν νευρική ανορεξία ή άτυπη νευρική ανορεξία, καθώς και στην νευρική βουλιμία περιοριστικού τύπου (τις ημέρες του περιορισμού). Είναι επίσης πολύ συνηθισμένη και στα άτομα που κάνουν για πρώτη φορά δίαιτα ή που έχουν βάλει τον εαυτό τους λίγες φορές σε αυτήν την διαδικασία. Στην νευρική βουλιμία και στην αδηφαγική διατροφική διαταραχή καθώς και στην παχυσαρκία, είναι πολύ έντονη η φωνή του παιδιού.  Συνήθως αυτά είναι και τα άτομα που κάνουν πολύ συχνά δίαιτες, καθώς όταν μπαίνουν σε μία διαδικασία απώλειας βάρους (όπου για αυτούς η λέξη δίαιτα είναι συνυφασμένη με τη λέξη στέρηση), πιέζουν τον εαυτό τους να στερηθούν τρόφιμα τα οποία «παχαίνουν» (φωνή γονιού), αλλά όσο πιο έντονη γίνεται η φωνή του γονιού, τόσο πιο έντονα εκφράζεται και η φωνή του παιδιού και καταλήγουν σύντομα να «σπάνε» την δίαιτα και να απογοητεύονται.

Γι’αυτόν τον λόγο και οι περισσότεροι τις πρώτες φορές που κάνουν δίαιτα συνήθως την φέρνουν εις πέρας, αλλά μετά επανακτούν το χαμένο βάρος αργά ή γρήγορα (αυτοί που έχουν κάνει πολλές φορές δίαιτα το βάρος επανακτάται πολύ πιο γρήγορα), καθώς μετά από μία περίοδο που ήταν πολύ έντονη η φωνή του γονιού, ακολουθεί μία περίοδος που είναι περισσότερο έντονη η φωνή του παιδιού και τρώνε τα τρόφιμα που πραγματικά επιθυμούν. Αλλά επειδή έχει προηγηθεί μία περίοδος στέρησης από αυτά, η επιθυμία να τα γευτούν γίνεται μεγαλύτερη και συνήθως η ποσότητα που καταναλώνουν είναι μεγαλύτερη από αυτή που πραγματικά χρειάζονται προκειμένου να χορτάσουν. Αυτό δημιουργεί τον φαύλο κύκλο της δίαιτας (έχω μιλήσει για αυτό σε προηγούμενο άρθρο) και σταδιακά κάνει και περισσότερο έντονο τον διαχωρισμό των τροφίμων πλέον σε αυτά που επιτρέπονται και σε αυτά που απαγορεύονται.

Για να σας απενοχοποιήσω λοιπόν, θα σας πω ότι κανένα τρόφιμο δεν παχαίνει και κανένα δεν αδυνατίζει. Αν θέλετε να πούμε κάτι που παχαίνει, είναι το να υποκαθιστώ ένα τρόφιμο που «επιθυμώ», με ένα άλλο που «πρέπει».

Πολύ συχνά βλέπω στην δουλειά μου να τρώνε πολλά φρούτα όταν ξεκινάνε δίαιτα και να μην τρώνε καθόλου όταν δεν κάνουν. Επίσης είναι σύνηθες το να υποκαθιστούν το γλυκό με φρούτα. Το αποτέλεσμα είναι ότι μπορεί να καταλήξουν να φάνε τόσα φρούτα (αφού πιστεύουν ότι δεν παχαίνουν), που θερμιδικά να φτάσουν τις θερμίδες που θα έπαιρναν εάν έτρωγαν τελικά ένα γλυκό. Στο τέλος όμως αυτό που τους μένει είναι η ανεκπλήρωτη επιθυμία για το γλυκό, που τελικά όταν κάποια στιγμή επιτρέψουν στον εαυτό τους να το φάνε, θα φάνε πολύ περισσότερο από αυτό που χρειάζονταν για να χορτάσουν, επειδή αισθάνονται ότι το έχουν στερηθεί. Και αυτό παχαίνει.

Συμπερασματικά λοιπόν θα μπορούσαμε να πούμε ότι θα ήταν καλό πριν φάμε, να αντικαταστήσουμε τα «πρέπει» μας με αυτό που «θα ήταν καλό» για εμάς να κάνουμε. Να χρησιμοποιούμε δηλαδή την φωνή «του ενήλικα». Και θα δείτε ότι τότε όλα θα γίνουν πιο εύκολα και πιο συνειδητά, με λιγότερες ενοχές και άρα με μεγαλύτερη απόλαυση.