Category Archives: Παιδί

Συμπεριφορές και συμπτώματα Διατροφικών Διαταραχών

6817324735_4f53bb3cd9_zImage credit :  Rega Photography

Σε περίπτωση που διαπιστώσετε ότι το παιδί σας ή κάποιο συγγενικό ή φιλικό πρόσωπο παρουσιάζει κάποια από τα παρακάτω συμπτώματα διατροφικών διαταραχών ή συμπεριφορές καλό θα ήταν να θορυβηθείτε και να αναζητήσετε την βοήθεια κάποιου ειδικού.

  1. Δραματική μείωση βάρους σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
  2. Φορούν φαρδιά και σκούρα ρούχα για να κρύψουν το μέγεθος του σώματός τους.
  3. Εμμονή με το βάρος και παραπονιούνται συνεχώς για αυτό.
  4. Εμμονή με τις θερμίδες και τα λιπαρά που περιέχουν ο τροφές.
  5. Εμμονή με τη συνεχή άσκηση.
  6. Συχνές επισκέψεις στη τουαλέτα αμέσως μετά από κάθε γεύμα.
  7. Οφθαλμοφανής περιορισμός της τροφής και υποσιτισμός.
  8. Ύπαρξη συχνών βουλιμικών κρίσεων.
  9. Χρήση ή απόκρυψη χρήσης χαπιών διαίτης ή καθαρτικών.
  10. Κοινωνική απόσυρση, φόβος να τρώνε μπροστά στους άλλους.
  11. Ασυνήθιστο τελετουργικό λήψης τροφών όπως να γυρίζουν το φαγητό γύρω – γύρω από το πιάτο για να φαίνεται ότι τρώνε, να κόβουν σε υπερβολικά μικρά κομματάκια την τροφή, να αποφεύγουν να φέρουν σε επαφή το πιρούνι με το στόμα, μασούν και φτύνουν το φαγητό χωρίς να το καταπίνουν, κρύβουν το φαγητό μέσα στα κρεβατοσκεπάσματα και μετά το πετούν.
  12. Κρύβουν τροφές σε περίεργα μέρη όπως κουρτίνες, ντουλάπες, βαλίτσες, κάτω από τραπέζι ώστε να αποφεύγουν (ανορεξία) ή να το φάνε αργότερα (βουλιμία).
  13. Αόριστα και ασαφή, μυστικές μεθόδους πρόσληψης της τροφής.
  14. Εμμονή με το μαγείρεμα, διαβάζουν βιβλία που αφορούν την απώλεια βάρους και τις διατροφικές διαταραχές.
  15. Αυτοκατηγορία ύστερα από κατανάλωση τροφής.
  16. Τριχόπτωση. Ωχρή ή γκρι εμφάνιση του δέρματος.
  17. Ζαλάδες και πονοκέφαλοι.
  18. Συχνά ερεθισμένος ο λαιμός.
  19. Πολύ χαμηλή αυτοπεποίθηση, συναισθήματα απαξίωσης θεωρώντας συχνά τους εαυτούς ηλίθιους και χονδρούς. Ανάγκη για αποδοχή και αναγνώριση από τους άλλους.
  20. Παραπονιούνται συχνά ότι κρυώνουν.
  21. Υπόταση.
  22. Απώλεια περιόδου.
  23. Τελειομανής προσωπικότητα.
  24. Απώλεια σεξουαλικής επιθυμίας.

Βοηθήστε το παιδί σας να βγει από την διατροφική διαταραχή

3967455172_5b27628bae_zImage credit : daniellehelm

Για να αποφύγετε τις παγίδες που στήνει το σύμπτωμα στο παιδί σας αποφύγετε τις παρακάτω συμπεριφορές

  • Μη βοηθάτε το παιδί σας να κάνει δίαιτα.
  • Μη προσπαθείτε να το βοηθήσετε να αποφύγει το βουλιμικό επεισόδιο.
  • Μην ενισχύετε στο παιδί σας συμπεριφορές όπως να του αγοράζετε διαιτητικά τρόφιμα ή να είστε δίπλα του όταν ζυγίζεται.
  • Μη μιλάτε για φαγητό και κιλά. Αν κάνετε δίαιτα εσείς οι ίδιοι σταματήστε την.
  • Μη προτείνετε διαιτολόγους που δεν γνωρίζουν την αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών.
  • Μη ζυγίζετε τροφές, πετάξτε θερμιδομετρητές.
  • Μην αγοράζετε χάπια διαίτης, καθαρκτικά, διουρητικά ή σκευάσματα που προκαλούν εμετό για λογαριασμό του παιδιού σας.
  • Αποφύγετε να είστε στον ίδιο χώρο όταν το παιδί σας ξεσπάει στο φαγητό.
  • Μη σχολιάζετε αρνητικά τη συμπεριφορά του μετά από οποιαδήποτε κατανάλωση τροφής.
  • Μη κρύβετε φαγητά που θεωρείτε ότι είναι στόχος βουλιμικού επεισοδίου, καλύτερα να μην τα μαγειρέψετε.
  • Εμπλουτίστε το εβδομαδιαίο μενού της οικογένειας, μην επαναλαμβάνετε τροφές με τις οποίες αισθάνεται ασφαλές το σύμπτωμα.
  • Αποφύγετε εκφράσεις όπως «φάε» ή «μη τρως», και μην σχολιάζετε το βάρος του παιδιού σας.
  • Μην κατηγορείτε το παιδί σας για το πρόβλημά του, κανένα παιδί δεν θέλει να πάθει διατροφική διαταραχή.
  • Μη χρεώνετε το παιδί σας ότι σας κάνει δυστυχισμένους, το σύμπτωμα το προκαλεί.
  • Μην ισχυροποιείτε συμπεριφορές τελειομανίας όπως υψηλές επιδόσεις στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο.
  • Μην μένετε μακριά από το παιδί σας, φροντίστε να είστε κοντά του και να το παρατηρείτε.
  • Μη το σπρώχνετε να επιστρέψει στη σχολή του που είναι στην επαρχία ή το εξωτερικό αν τα συμπτώματα είναι σε μεγάλη έξαρση.
  • Μη του λέτε μόνο αυτό να πάρει βοήθεια από ειδικό. Η διατροφική διαταραχή του παιδιού σας, σας αφορά. Χωρίς την δική σας συμμαχία η άρση του συμπτώματος γίνεται ανέφικτη.
  • Αν το παιδί σας προκαλεί εμετούς ή παίρνει καθαρκτικά αναζητείστε άμεσα βοήθεια.
  • Μην του λέτε να μη προκαλέσει εμετό, είναι ανώφελο αφού έτσι κι αλλιώς θα το κάνει. Δώστε του μπανάνα και ισοτονικά υγρά για την αποκατάσταση των ηλεκτρολυτών του.
  • Αγνοήστε τον θυμό που σας εκφράζει, είναι το σύμπτωμα που είναι θυμωμένο μαζί σας γιατί δεν συντονίζεστε πλέον μαζί του.   

Υπέρβαρα παιδιά – τα παιδιά διαμάντια

59455927_c3e833b6da_zImage credit : artist in doing nothing

Η πρώτη μου σκέψη για την παιδική παχυσαρκία ήταν ακριβώς ο παραπάνω τίτλος. Η αλήθεια είναι ότι μοιάζει λίγο ανατρεπτική η σκέψη αυτή, μια και αυτό που έχουμε συνηθίσει όλοι είναι να θεωρούμε τα υπέρβαρα – παχύσαρκα παιδιά ως προβληματικά. Η αλήθεια είναι ότι τα παιδιά αυτά αντιμετωπίζουν καθημερινά μεγάλο ρατσισμό και πολλές φορές περιθωριοποιούνται.

Πραγματικά, η παιδική παχυσαρκία είναι ένα κοινωνικό-βιοψυχολογικό φαινόμενο που εξελίσσεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Οι ειδικοί παλεύουν να αντιμετωπίσουν το θέμα, προσπαθώντας να ερμηνεύσουν και να ερευνήσουν παραμέτρους που συνδέονται με αυτό όπως: βιολογικοί παράγοντες, κληρονομικότητα, οργανικά ή διανοητικά προβλήματα, διατροφικές συνήθειες της οικογένειας, συμπεριφορές που καταστέλλουν ή ενισχύουν αυτή τη διατροφική στάση των παιδιών.

Σε αυτό το άρθρο επιθυμώ να ενημερώσω τους αναγνώστες για μία κατηγορία του παιδικού πληθυσμού που εκδηλώνει συμπεριφορές υπερφαγίας και οδηγείται στην παχυσαρκία χωρίς όμως να έχει δώσει ποτέ τέτοιες ενδείξεις στο παρελθόν.

Αναφέρομαι σε εκείνα τα παιδιά που οι διατροφικές τους συνήθειες ήταν φυσιολογικές, που είχαν την ικανότητα να διαχειρίζονται την όρεξή τους με μοναδικό σκοπό τον κορεσμό της πείνας τους και τίποτα άλλο. Παιδιά που γνώριζαν να αυτορυθμίζονται εξαιρετικά στο θέμα της λήψης τροφής χωρίς να χρειάζονται την άμεση παρεμβολή των γονιών τους σε αυτό.

Το προφίλ λοιπόν αυτών των παιδιών μοιάζει να είναι το ακόλουθο: συνεργάσιμα, υπάκουα, συμπονετικά, συνεπή στις υποχρεώσεις στην οικογένεια και στο σχολείο. Παιδιά γλυκά και καλά που συνήθως νοιάζονται πολύ για τους γονείς και τα αδέλφια τους, ευαίσθητα και καλόψυχα, δοτικά με τους φίλους τους.

Παιδιά που προσπαθούν να αποδείξουν ότι αξίζουν την αγάπη των άλλων κάνοντας σχεδόν ότι είναι αρεστό και αποδεκτό στους άλλους. Σπανίως εκφράζουν οδυνηρά συναισθήματα και πιστεύουν, ότι και αν τα δυσκολεύει στην καθημερινότητά τους, καλό θα ήταν να μην το μοιραστούν με κανέναν για να μην προκαλέσουν τη στεναχώρια ή την αποδοκιμασία των γονιών τους. Δυνατοί χαρακτήρες που έχουν το σθένος να λειτουργούν σαν εμάς τους μεγάλους που προσπαθούμε να έχουμε τον έλεγχο των καταστάσεων της ζωής μας.

Τι γίνεται όμως ξαφνικά και το παιδί αρχίζει σταδιακά να συσσωρεύει λίπος περιττό στο σώμα του; Που πήγε το εγκρατές – υπεύθυνο παιδί; Πότε η παιδική παχυσαρκία αρχίζει να λειτουργεί ως αντίδραση σε κάτι που συμβαίνει στο περιβάλλον;

Τα παιδιά λειτουργούν καλά όσο τα πράγματα γύρω τους κυλούν με έναν ομαλό και σταθερό τρόπο. Όταν τα πρόσωπα που τα περιβάλλουν και τα στηρίζουν αντιμετωπίζουν με αισιοδοξία και αποφασιστικότητα τη ζωή. Αν αυτό για κάποιο λόγο αλλάξει μπορεί το παιδί να αντιδράσει τρώγοντας πολύ. Για παράδειγμα, όταν η οικογένεια αντιμετωπίζει μία δυνατή ανθρώπινη κρίση όπως αρρώστια, απώλεια ενός μέλους της. Ή αν οι γονείς έχουν προβλήματα και έντονες αψιμαχίες μέσα στον γάμο, μπορεί το παιδί να εκφράσει την αγωνία, το φόβο, την απόγνωση, το πόνο, το θυμό, την ενοχή και την τιμωρία – αυτοτιμωρία, καταναλώνοντας τεράστιες και ανθυγιεινές (απαγορευμένες) τροφές. Η υπερφαγία ή η αλόγιστη χρήση τροφής όταν έχει ξεπεραστεί το αίσθημα κορεσμού αποκτά ένα νέο νόημα στη ζωή του παιδιού. Ασυνείδητα τρώει για να επικοινωνήσει στους άλλους, ότι κάτι δεν πάει καλά μέσα του, ότι έχει τρομοκρατηθεί από καταστάσεις άγνωστες σε εκείνο. Θέλει βοήθεια αλλά δεν γνωρίζει πώς να το εκφράσει. Αποζητά από το γονιό του να το διαβεβαιώσει ότι τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα, ότι το αγαπά και το αποδέχεται παρ΄ όλο που δεν είναι «τέλειο» – υπέρβαρο.

Επίσης ένα άλλο νόημα της παραπάνω συμπεριφοράς είναι να λειτουργήσει με τρόπο αποπροσανατολιστικό. Το παιδί ασυνείδητα δημιουργεί πρόβλημα για να αποσπάσει την προσοχή των γονιών του απ΄ τα δικά τους δύσκολα θέματα. Έτσι αντί να μαλώνει ο μπαμπάς με τη μαμά αρχίζουν οι γονείς να συγκρούονται για το πρόβλημα του παιδιού ή και μερικές φορές με το ίδιο το παιδί για το βάρος του. Αν το παιδί καταλάβαινε ότι η οικογένεια θεωρούσε την παχυσαρκία μέγιστο πρόβλημα, η μητέρα πρόσεχε συνεχώς τη διατροφή της και το βάρος της, δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο να «χτυπήσει» στην αχίλλειο πτέρνα τους. Όσο και αν πληγώνει ένα παιδί η αρνητική ενασχόληση των γονιών με το βάρος του, προτιμά να βλέπει τους γονείς του μαζί να αντιμετωπίζουν το ίδιο σαν πρόβλημα παρά τη σχέση τους. Σε αυτή τη περίπτωση το παιδί ενώνει την οικογένεια μέσα από το πρόβλημά του και την κρατά ζωντανή.

Ένα άλλο πολύ συχνό παράδειγμα, είναι όταν είναι το πρώτο παιδί μίας οικογένειας και προστεθεί στην οικογένεια ένα αδερφάκι. Ξαφνικά εκεί που είχε λοιπόν όλη την προσοχή και την αγάπη όλης της οικογένειας (αλλά και του οικογενειακού περίγυρου) μόνο του, έρχεται κάποιος άλλος να την μοιραστεί. Βλέπει τον εαυτό του να μπαίνει σε δεύτερη μοίρα. Και αυτό το βιώνει σαν απόρριψη. Αδυνατώντας λοιπόν να αντιμετωπίσει αυτήν την απόρριψη, μπορεί να αρχίσει να τρώει πολύ προκειμένου να κατευνάσει αυτό το αρνητικό συναίσθημα. Αυτό γίνεται είτε εάν η μητέρα ασχολείται με δίαιτες και είναι πολύ σημαντικό στην οικογένεια κάποιος να είναι αδύνατος, προσπαθώντας να τραβήξει την προσοχή, είτε εάν η μητέρα δείχνει ότι είναι πολύ σημαντικό για αυτήν τα παιδιά της να τρώνε όλο τους το φαγητό, οπότε τρώει για να της αποδείξει το πόσο καλό παιδί είναι το ίδιο που δεν την στεναχωρεί και κάνει αυτό που περιμένει η μητέρα από αυτό να κάνει.

Τα υπέρβαρα παιδιά παραμένουν να είναι τα καλύτερα παιδιά ακόμα και αν λειτουργούν αντιδραστικά. Ως ειδικός θεωρώ ότι χρειάζονται ενίσχυση στο να μπορούν να είναι καλύτερα με τον εαυτό και το σώμα τους χωρίς να το επιβαρύνουν. Το πιο σημαντικό εξάλλου, είναι ένα υπέρβαρο παιδί, να είναι «λειτουργικά υπέρβαρο», δηλαδή να έχει αυτοπεποίθηση, να είναι κοινωνικό, να διεκδικεί πράγματα και να αναπτύσσει δεξιότητες που τυχόν έχει, χωρίς να αυτοκαθορίζεται με βάση το βάρος του. Αυτά τα καλά παιδιά χρειάζονται την αμέριστη συμπαράσταση, αποδοχή, καθοδήγηση και φροντίδα γονιών, φίλων, δασκάλων και ειδικών. Η επίκριση και ο κοινωνικός στιγματισμός δεν βοηθούν στην επίτευξη του στόχου, δηλαδή να νοιώθουν και να είναι ΚΑΛΑ, ΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΠΑΙΔΙΑ, ΜΕ ΛΙΓΟΤΕΡΟ «ΒΑΡΟΣ».

Αφιερωμένο σε όλους εκείνους τους γονείς και ειδικούς του χώρου που προσπαθούν να ξελαφρώσουν αυτά τα παιδιά ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ!!!

Το σενάριο φαγητού

4844738222_8eb4a32db9_zImage credit : LOLren

Σίγουρα όλοι ακούμε πολύ συχνά άτομα να λένε :

«είναι να μην το έχω στο πιάτο μου. Όσο έχω θα το φάω»

«άμα ανοίξω μία σοκολάτα δεν μπορώ να σταματήσω σε ένα κομμάτι. Θα πρέπει να την τελειώσω»

«ένα σουβλάκι, ίσον κανένα»

«δεν θα πάω να αγοράσω από το ζαχαροπλαστείο γλυκά, αλλά άμα υπάρχουν στο σπίτι μπορεί και να τα φάω όλα»

«άμα μου προσφέρει κάποιος κάτι δεν μπορώ να πω όχι, ακόμα και αν δεν πεινάω»

«τσιμπάω στα όρθια»                                                            

«τρώω ότι περισσέψει από τους άλλους για να μην πάνε χαμένα».

Το «σενάριο φαγητού» είναι ένα παντοδύναμο σενάριο, που περιλαμβάνεται στον  “Κόσμο του Φαγητού” κάθε ατόμου. Λέγοντας σενάριο εννοούμε εν ολίγοις τις διατροφικές συμπεριφορές που αναπτύσσει κάθε άτομο και που αφορούν κυρίως τον τρόπο που χρησιμοποιεί το φαγητό προκειμένου να αντιμετωπίσει διάφορες καταστάσεις. Αυτό το σενάριο «γράφεται» κυρίως στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, όπου το παιδί μην έχοντας κριτήρια το ίδιο να κρίνει διάφορες συμπεριφορές που εκτυλίσσονται γύρω του, τα αφομοιώνει ως φυσιολογικά. Σε αυτήν την περίοδο κυρίως γίνεται ή αρχίζει να γίνεται και η κατηγοριοποίηση των φαγητών σε «απαγορευμένα και επιτρεπόμενα», αλλά και η ενασχόληση του ατόμου με το βάρος και το σώμα. Αυτό έλκεται από τις επιρροές μέσα στο σπίτι, στο σχολείο, από την κουλτούρα μας, τη θρησκεία και κρυμμένα συναισθηματικά μηνύματα που αποδίδονται στο φαγητό.

Σε αυτό το άρθρο θα αναφέρουμε κάποια πράγματα για το πώς συμβάλλει η οικογένεια κυρίως στο σενάριο του φαγητού.

Για να γίνει αυτό πιο σαφές θα δώσω κάποια παραδείγματα :

Όταν ο τροφός (δηλαδή αυτός που ταίζει το παιδί), το πιέζει να φάει όλο του το φαγητό και πολλές φορές το ενοχοποιεί ότι άλλα παιδάκια δεν έχουν να φάνε ή ακόμα και οι ίδιοι (γιαγιάδες) κάποτε δεν είχαν να φάνε, κάνουν το παιδί να αισθάνεται ότι έχει χρέος να το φάει ακόμα και αν δεν πεινάει άλλο, γιατί σε αντίθετη περίπτωση θα θεωρηθεί αχάριστο. Αυτή είναι μία συνήθεια και ένας τρόπος σκέψης που συνήθως τους ακολουθεί και στην μετέπειτα ζωή τους και που πιέζονται να φάνε ότι υπάρχει στο πιάτο (συνήθως το βιώνουν σαν μία εσωτερική φωνή που τους ωθεί) χωρίς να συνειδητοποιούν για ποιον λόγο και χωρίς να αναρωτιούνται το γιατί. Όλοι έχουμε ακούσει ανθρώπους να λένε ότι «μπορεί να μην πεινάω και να μην θέλω κάτι, αλλά άμα μου το φέρεις μπροστά μου πρέπει να το φάω!».

Άλλο παράδειγμα είναι όταν χρησιμοποιείται ένα τρόφιμο προκειμένου να ανακουφίσει συναισθήματα. Για παράδειγμα, εάν όταν το παιδί είναι στεναχωρημένο, ο γονιός του δίνει γλυκό ή σοκολάτα, το παιδί αυτό ως ενήλικας είναι πολύ πιθανό όταν είναι στεναχωρημένος να αναζητάει γλυκό ή σοκολάτα όποτε είναι στεναχωρημένος προκειμένου να ανακουφιστεί.

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να διευκρινίσω ότι μπορεί αυτό να μην γίνεται άμεσα στο παιδί, αλλά αν κάποιος στο οικογενειακό περιβάλλον (ακόμα και μία θεία που το παιδί έχει μεγάλη αδυναμία και που περνάει χρόνο μαζί του), χρησιμοποιεί κάποιο τρόφιμο προκειμένου να ανακουφίσει κάποιο αρνητικό συναίσθημα, το παιδί θεωρεί αυτό σαν φυσιολογικό και μπορεί να το εφαρμόζει ασυνείδητα το ίδιο.

Επίσης κάτι που ρωτάω πολύ συχνά είναι αν οι γονείς του/της θεραπευόμενού/ής μου ασχολούνταν με δίαιτες. Όταν ένας γονιός ασχολείται συνέχεια με δίαιτες και έχει αρνητική εικόνα σώματος ο ίδιος, περνάει στο παιδί του πολλές από τις δικές του εσωτερικές σκέψεις, όπως «για να είμαι ευτυχισμένος πρέπει να είμαι αδύνατος», «για να είμαι επιτυχημένος πρέπει να είμαι αδύνατος», «για να χάσω βάρος πρέπει να πεινάσω και να στερηθώ», «είναι πολύ σημαντικό να είμαι μέχρι κάποιο συγκεκριμένο βάρος», «το ψωμί και τα γλυκά παχαίνουν», «ένα κομμάτι κέικ σοκολάτας έχει  300 θερμίδες», κτλ. Επίσης, πολλές φορές, επειδή οι ίδιοι βιώνουν μεγάλο άνχος για το βάρος και το σώμα τους, αλλά και επειδή τις περισσότερες φορές κρίνουν τον εαυτό τους με βάσει αυτά, μεταφέρουν το ίδιο συναίσθημα και τον τρόπο σκέψης και στα παιδιά τους. Αυτό είτε μπορεί να οδηγήσει το παιδί να μην τρώει και να στερείται και να αναπτύξει ένα μοντέλο κατηγοριοποίησης των τροφών σε «επιτρεπόμενες» και «απαγορευμένες», είτε να τρώει κρυφά προκειμένου να απολαύσει αυτό που θέλει, χωρίς να αισθάνεται ότι κρίνεται και απογοητεύει τον γονιό του που περιμένει κάτι άλλο από αυτό. Ακόμα και έτσι όμως δεν το απολαμβάνει γιατί αισθάνεται ότι κάνει κάτι κακό.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι μητέρες (συνήθως αυτές που δεν εργάζονται) που έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και θεωρούν ότι το φαγητό είναι το μοναδικό μέσο που έχουν προκειμένου να είναι χρήσιμες και να δίνουν φροντίδα στα παιδιά τους αλλά και στους υπόλοιπους της οικογένειας. Σε αυτές τις περιπτώσεις συναντάμε πολύ συχνά το να μαγειρεύουν πολλά φαγητά και να εκβιάζουν τους άλλους συναισθηματικά να το φάνε («κι εγώ κουράστηκα όλη μέρα να μαγειρεύω», «μα εγώ για σένα το έφτιαξα», κτλ), δημιουργώντας ένα αίσθημα χρέους από τους άλλους να φάνε το φαγητό που μαγείρεψαν. Πολλές φορές μπορεί οι ίδιες να μην το τρώνε και να μην κάθονται καν στο τραπέζι να φάνε με τους υπόλοιπους, αλλά να είναι συνέχεια σε εγρήγορση να εξυπηρετήσουν τους πάντες και να παρατηρούν το αν το έφαγαν όλο ή όχι. Το να μην φάει κάποιος όλο το φαγητό του το βιώνουν ως προσωπική αποτυχία και η εξήγηση «δεν πεινάω άλλο» δεν θεωρείται αποδεκτή. Είναι πολύ σύνηθες μάλιστα, στο τέλος οι μητέρες αυτές να τρώνε ότι έχει περισσέψει από τους άλλους, προκειμένου να μην το πετάξουν. Και η συμπεριφορά αυτή περνάει και στις κόρες.

Αυτές οι μητέρες συνήθως σε περίπτωση που το παιδί είναι άρρωστο, μπορεί να μην του φτιάχνουν σούπες, αλλά το αγαπημένο του φαγητό προκειμένου να το ευχαριστήσουν, λόγω του ότι οι ίδιες βιώνουν πολύ ενοχικά το γεγονός ότι το παιδί τους αρρώστησε και δεν κατάφεραν να το φροντίσουν αρκετά καλά.

Σε άλλες περιπτώσεις όταν το παιδί κάνει κάτι καλό, και επιβραβεύεται με κάποιο φαγητό ή γλυκό, αυτό υποσυνείδητα συνεχίζει να το κάνει και ως ενήλικας και επιβραβεύει τον εαυτό του με φαγητό όποτε αισθάνεται ότι έκανε κάτι καλό ή ότι είχε μία δύσκολη ημέρα.

Τέλος θα αναφέρω και τον σημαντικό ρόλο που παίζει το κλίμα και η διάθεση που επικρατεί την ώρα που τρώει κάποιος. Όταν το παιδί πάει να φάει στο τραπέζι και εκείνη την ώρα του κάνουν επιπλήξεις για το σχολείο ή το ρωτάνε πράγματα που το ανχώνουν, το παιδί συνδυάζει την ώρα του φαγητού ως μία δύσκολη ώρα της ημέρας, όπου είναι υπερβολικά στρεσαρισμένος και όπου δεν απολαμβάνει το φαγητό. Πολλές φορές μπορεί να τρώει γρήγορα και με άνχος για να φύγει όσο πιο γρήγορα γίνεται από το τραπέζι ή ακόμα και να τρώει πολύ προκειμένου να αποσπάσει την σκέψη του από το αρνητικό συναίσθημα. Κάτι παρόμοιο γίνεται και όταν οι γονείς τσακώνονται μεταξύ τους ή συζητάνε θέματα που τους ανχώνουν κατά την διάρκεια του γεύματος. Κι αυτό είναι μία συμπεριφορά που το παιδί συνήθως συνεχίζει να κάνει και κατά την ενήλικη ζωή του. Να μην θεωρεί το φαγητό με την οικογένεια σαν απόλαυση, αλλά σαν αγγαρεία και να προσπαθεί να φάει γρήγορα.

Όλα αυτά λοιπόν (αλλά και πολλά άλλα) ίσως δράσουν με τέτοιο τρόπο ώστε να διαιωνίσουν ένα λανθασμένο διατροφικό μοντέλο.

Μητρικός θηλασμός (πλεονεκτήματα)

3467632119_ab6fc2c0dc_zImage credit : c r z

Μητρικός θηλασμός – Πλεονεκτήματα για το βρέφος

(Από: Worthington-Roberts BS, Rodwell Williams S. Nutrition throughout the life cycle. Mc CrawHill, 3rd edition, 1996)

  • Παρέχει μία ισορροπία θρεπτικών συστατικών με υψηλή βιοδιαθεσιμότητα (που απορροφούνται δηλαδή πολύ καλά από τον οργανισμό),
  • Προσφέρει αντισώματα, θωρακίζοντας έτσι την υγεία του,
  • Προστατεύει από γαστρεντερικές λοιμώξεις,
  • Προστατεύει από αλλεργίες,
  • Παρέχει ορμόνες, οι οποίες προάγουν την φυσιολογική ανάπτυξη του βρέφους,
  • Μειώνει τον κίνδυνο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου,
  • Προστατεύει από παχυσαρκία, σακχαρώδη διαβήτη, τερηδόνα,
  • Το μητρικό γάλα είναι αποστειρωμένο, φρέσκο και βρίσκεται πάντα στην σωστή θερμοκρασία,
  • Δίνει την ευκαιρία στη μητέρα και το βρέφος να έχουν συνεχή φυσική επαφή,
  • Προάγει την ανάπτυξη ψυχικού δεσμού μεταξύ μητέρας και βρέφους

Σχόλιο της διαιτολόγου :

Ένα επιπλέον όφελος είναι ότι το μωρό παίρνει από το στήθος της μητέρας του την ποσότητα του γάλακτος που θέλει και χρειάζεται. Έτσι βοηθάει να αναπτυχθεί ο μηχανισμός πείνας και κορεσμού και αποφεύγεται το overfeeding, δηλαδή το να πιέζεται το παιδί να φάει κι άλλο ενώ δεν πεινάει που μπορεί να γίνεται με το μπουκάλι. Οι γιατροί δίνουν συγκεκριμένες συστάσεις για το πόσα ml γάλακτος θα πρέπει να καταναλώσει το μωρό και πιέζουμε το βρέφος να το πιει όλο γιατί «πρέπει». Αυτό είναι κάτι που μπορεί να το ακολουθήσει για όλη του την ζωή.

Κάτι άλλο που πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή οι νέες μητέρες είναι το να διερευνούν το γιατί το μωρό τους κλαίει. Οι περισσότερες  μητέρες ερμηνεύουν το κλάμα ως ένδειξη πείνας και προσπαθούν να το ταίσουν. Αρχικά καλό θα ήταν να αποκλείσουν τους άλλους παράγοντες για τους οποίους θα μπορούσε να κλαίει το μωρό, ειδικά εάν δεν είναι η ώρα του να φάει. Είναι να ελέγξουμε αρχικά μήπως είναι λερωμένο. Επίσης όταν το μωρό έχει κολικούς κλαίει και σηκώνει τα ποδαράκια του προς τα επάνω. Εάν του δώσω φαγητό, ενώ κλαίει επειδή πονάει μπορεί να αρχίσει η διαδικασία ανακούφισης συναισθημάτων μέσω του φαγητού από αυτήν την ηλικία.

Πώς μπορώ να ξέρω ότι το μωρό μου παίρνει την ποσότητα γάλακτος που του είναι απαραίτητη;

Ενδείξεις ότι το βρέφος προσλαμβάνει την απαραίτητη ποσότητα γάλακτος είναι:

  1. εάν το μωρό ουρεί 6-8 φορές την ημέρα. Τα περισσότερα βρέφη που θηλάζουν θα έχουν κενώσεις τουλάχιστον 1-2 φορές την ημέρα για τις πρώτες εβδομάδες και μπορεί να έχουν κενώσεις μέχρι και 1 φορά για κάθε θηλασμό.
  2. εάν το βάρος του μωρού αυξάνεται ικανοποιητικά
  3. εάν έχει καλό χρώμα και
  4. εάν ο θηλασμός γίνεται κάθε 1 ½-3 ώρες, με το οποίο το βρέφος φαίνεται χαρούμενο.

Μητρικός θηλασμός – Πλεονεκτήματα για την μητέρα

(Από: Worthington-Roberts BS, Rodwell Williams S. Nutrition throughout the life cycle. Mc CrawHill, 3rd edition, 1996)

  • Προκαλεί συστολές στην μήτρα, βοηθώντας την έτσι να επανέλθει στην φυσιολογική πριν από την εγκυμοσύνη κατάσταση,
  • Μειώνει τον κίνδυνο αιμορραγίας μετά τον τοκετό,
  • Αναστέλλει την αναπαραγωγική διαδικασία, παρέχοντας μερική αντισυλληπτική προστασία,
  • Μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού,
  • Προστατεύει την υγεία των οστών,
  • Προστατεύει τα αποθέματα σιδήρου μέσω της απουσίας έμμηνης ρύσης,
  • Εξοικονομεί χρόνο, καθώς το μητρικό γάλα είναι παντού και πάντα έτοιμο, ενώ το τάισμα με τα γάλατα του εμπορίου χρειάζεται προετοιμασία, αποστείρωση, κτλ
  • Εξοικονομεί χρήματα (γάλα εμπορίου, συσκευές αποστείρωσης, κλπ)

Σχόλιο της διαιτολόγου :

Κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης οι μέλλουσα μητέρα αποθηκεύει περίπου 2-4 κιλά λίπους, το οποίο χρησιμοποιείται όταν θα θηλάσει για να παρέχει ένα μέρος της επιπλέον ενέργειας που είναι αναγκαία για την παραγωγή γάλακτος.

Όταν θηλάζει λοιπόν, ενεργοποιείται το αποθηκευμένο λίπος για να καλύψει τις αυξημένες ενεργειακές της απαιτήσεις, με ορατά αποτελέσματα στο σώμα της μητέρας.

Σε έρευνες που έχουν γίνει φαίνεται ότι οι μητέρες που θήλαζαν αποκλειστικά τα μωρά τους για τους πρώτους 6 μήνες της ζωής τους, μείωσαν περισσότερο το σωματικό τους βάρος συγκριτικά με αυτές που μείωσαν τον θηλασμό, αντικαθιστώντας ένα μέρος αυτού με υποκατάστατα μητρικού γάλακτος από τον 4ο μήνα και ύστερα, ενώ παράλληλα τα βρέφη που θήλαζαν αποκλειστικά για 6 μήνες ανέπτυξαν ταχύτερα τις κινητικές τους δεξιότητες.

Σε γενικές γραμμές, οι περισσότερες γυναίκες χάνουν περίπου 1 κιλό το μήνα, τους πρώτους 4-6 μήνες θηλασμού. Πάντως, η απώλεια σωματικού βάρους, μετά την αρχική μείωση δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 1-1,5 κιλό τον μήνα για τους πρώτους 6 μήνες θηλασμού. Η απώλεια των κιλών της μητέρας, άμα θηλάζει, θα πρέπει να επέλθει με αργό και σταθερό τρόπο, καθώς η επάρκεια του γάλακτος για τον θηλασμό επηρεάζεται από την ενεργειακή πρόσληψη της μητέρας. Επομένως ένας περιορισμός στην ενέργεια που προσλαμβάνει η μητέρα, προκειμένου να χάσει γρήγορα βάρος, θα μπορούσε να μειώσει την ποσότητα του παραγόμενου γάλακτος, με αποτέλεσμα την αδυναμία κάλυψης των αναγκών του βρέφους και την υποβάθμιση της ανάπτυξής του.

Δίαιτα και παιδί

3037576676_4386c54d8d_zImage credit : nerdcoregirl

Η παιδική παχυσαρκία είναι ένα κοινωνικό-βιοψυχολογικό φαινόμενο που εξελίσσεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Οι ειδικοί παλεύουν να αντιμετωπίσουν το θέμα, προσπαθώντας να ερμηνεύσουν και να ερευνήσουν παραμέτρους που συνδέονται με αυτό όπως: βιολογικοί παράγοντες, κληρονομικότητα, οργανικά ή διανοητικά προβλήματα, διατροφικές συνήθειες της οικογένειας, συμπεριφορές που καταστέλλουν ή ενισχύουν αυτή τη διατροφική στάση των παιδιών.

Πώς αντιμετωπίζουμε όμως ένα παιδί με πλεονάζον βάρος;

Πέραν από τις περιπτώσεις που υπάρχει κάποιο πρόβλημα υγείας στο παιδί (επιπλοκές λόγω του πλεονάζοντος βάρους) ή που είναι παχύσαρκο και είναι πάνω από 7 ετών, στα παιδιά ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η δίαιτα με συγκεκριμένες θερμίδες, γραμμάρια, κτλ, αλλά και με συγκεκριμένη απώλεια βάρους ανά εβδομάδα. Στα παιδιά ακόμα και να καταφέρουμε να σταματήσουμε την αύξηση του βάρους και να το διατηρήσουμε στα ίδια επίπεδα είναι πολύ σημαντικό. Μην ξεχνάτε ότι τα παιδιά είναι οργανισμοί σε ανάπτυξη και προέχει να την προάγουμε. Άρα διατηρώντας σταθερό το βάρος σε ένα παιδί, ψηλώνοντας θα έρθει πιο κοντά στο φυσιολογικό του βάρος.

Έτσι λοιπόν είναι πολύ σημαντικό να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση στην ποιότητα της διατροφής του παιδιού, ώστε να παίρνει όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται προκειμένου να έχει την μέγιστη και βέλτιστη δυνατή ανάπτυξη, αλλάζοντας τις διατροφικές του συνήθειες που το οδηγούν στην αύξηση βάρους.

Καταρχάς ξεκινάμε λαμβάνοντας υπόψιν ότι παίρνουμε βάρος, όταν ενώ έχουμε χορτάσει συνεχίζουμε να τρώμε. Επίσης ότι το παιδί παραδειγματίζεται από τους γονείς. Έχοντας λοιπόν αυτά τα δύο κατά νου, ο στόχος μας είναι να διερευνήσουμε ποιες διατροφικές συνήθειες της οικογένειας είναι λανθασμένες και επιδέχονται αλλαγής. Η αλλαγή θα πρέπει να ξεκινάει από τους γονείς και να αφορά όλα τα μέλη της οικογένειας, αλλά και τα άτομα που παίζουν κάποιο ρόλο στην διατροφή του παιδιού (πχ παππούδες, γυναίκα που τα κρατάει, κτλ).

Οι βασικές γραμμές της αλλαγής θα πρέπει να είναι:

  1. Υγιής και ισορροπημένη διατροφή με βάση τις συστάσεις της μεσογειακής διατροφής (που να περιλαμβάνει δηλαδή τρόφιμα από όλες τις ομάδες τροφίμων στην ιδανική αναλογία).
  2. Διατροφή με μέτρο και όρια, όχι περιορισμούς, ώστε το παιδί να μην στερείται αλλά και να μην μάθει να κάνει διαχωρισμό των τροφών σε επιτρεπόμενα και απαγορευμένα ή σε παχυντικά και μη παχυντικά.
  3. Εισαγωγή άφθονων φρούτων και λαχανικών στην διατροφή του.
  4. Μικρά και συχνά γεύματα.
  5. Το φαγητό δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σαν επιβράβευση ή τιμωρία.
  6. Πολύ σημαντική επίσης είναι και η ενασχόληση του παιδιού με δραστηριότητες εκτός σπιτιού, που να ενισχύει τις κοινωνικές και ομαδικές του δεξιότητες αλλά και που να το βοηθάει να αγαπήσει την κίνηση και το παιχνίδι. Δυστυχώς πολλά παιδάκια λόγω της έλλειψης χρόνου, χρημάτων αλλά και λόγω του φόβου των γονιών είναι κλεισμένα σε ένα διαμέρισμα και το παιχνίδι γίνεται μέσω υπολογιστή ή τηλεόρασης. Αυτό κάνει το παιδί να είναι νωχελικό και πιο δυσκίνητο, αλλά και να φορτώνεται με λιποκύτταρα που θα τα έχει για την υπόλοιπη ζωή του. Η άσκηση επίσης βοηθάει στην καλύτερη απορρόφηση του ασβεστίου από τα οστά και επομένως καθορίζει την οστική πυκνότητα. Είναι σημαντικό να δοκιμάζει διάφορα και να αναζητά και να ανακαλύπτει κλίσεις και δεξιότητες. Έτσι λοιπόν, ένας στόχος ακόμα είναι η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας του παιδιού. Καλό θα είναι να μην ξεπερνάει τις 2 ώρες μπροστά από τηλεόραση ή υπολογιστή. Το σημαντικότερο βέβαια κριτήριο πρέπει να είναι το να του αρέσει μία δραστηριότητα και όχι να καταπιέζεται για να την κάνει.
  7. Η άσκηση θα πρέπει να είναι προτεραιότητα και όχι να συμπληρώνει τον χρόνο του παιδιού.
  8. Αύξηση της κίνησης στην καθημερινότητα του παιδιού (πχ πάμε με τα πόδια στο σχολείο ή στα αγγλικά και όχι με το αυτοκίνητο, πηγαίνουμε κάπου από μακρύτερη διαδρομή, κτλ)
  9. Οι γονείς θα πρέπει να αποτελούν οι ίδιοι υγιή διατροφικά πρότυπα και να έχουν και οι ίδιοι την κίνηση στην ζωή τους.
  10. Δεν θα πρέπει να περιμένουν ή να απαιτούν από το παιδί τους να φάει (πχ φρούτα-λαχανικά-γάλα) ή να μην φάει κάτι (πχ γλυκά-σοκολάτες-παγωτά-junk food), εάν δεν το κάνουν και οι ίδιοι. Οι ίδιοι θα πρέπει να δείχνουν το παράδειγμα στο παιδί, να μην έχουν πολλά αποθέματα από «πειρασμούς» στο σπίτι και να μην ξεχωρίζουν τα παιδιά τους στο τι θα φάνε και πόσο. Ότι τρώμε, θα το τρώμε όλοι μαζί και όχι κρυφά.
  11. Να έχουν ρεαλιστικές προσδοκίες όσον αφορά το βάρος και το σχήμα του σώματος του παιδιού τους. Να καταλάβουν τον στόχο μας και να αποβάλλουν το άνχος τους για το βάρος του παιδιού. Να αποδεχτούν ότι είναι κάτι που θα πάρει χρόνο και ότι η επιτυχία ή η αποτυχία ξεκινάει και τελειώνει από τους ίδιους.
  12. Οι γονείς, τέλος, είναι σημαντικό να αποδέχονται το παιδί τους και να του λένε συχνά το πόσο το αγαπάνε αλλά και για πόσα πράγματα τους έχει κάνει περήφανους. Είναι σημαντικό το παιδί να μάθει να μην αυτοκαθορίζεται με βάση το σώμα και το βάρος του, να είναι κοινωνικό και να έχει αυτοπεποίθηση.
  13. Ο λανθασμένος χειρισμός των παραπάνω θα επηρεάσει τον χαρακτήρα (ένα παχύσαρκο παιδί έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσει τάσεις απομόνωσης, δυσκολίες στην επικοινωνία και την αποδοχή, καθώς και χαμηλή αυτοεκτίμηση) και τις διατροφικές συνήθειες του παιδιού για την υπόλοιπη ζωή του αλλά και θα αυξήσει τις πιθανότητες να αναπτύξει κάποια διατροφική διαταραχή.